13 emerytura – ile wynosi i komu przysługuje w 2026 r.?

Po marcowej waloryzacji emerytur 2026 roku wysokość 13. emerytury będzie równa minimalnej emeryturze. Oznacza to, że świadczenie wyniesie 1 978,49 zł brutto i trafi do uprawnionych razem z kwietniową emeryturą lub rentą. Zostanie ono wypłacone automatycznie, bez składania wniosku, osobom mającym prawo do długoterminowego świadczenia na dzień 31 marca 2026 r. przez właściwy organ wypłacający świadczenie podstawowe.

Najważniejsze informacje:

1. 13 emerytura równa się minimalnej emeryturze po waloryzacji, czyli 1 978,49 zł brutto (ok. 1 629 zł netto dla najniższej emerytury).

2. Dodatkowe świadczenie zostanie wypłacone wraz z kwietniową emeryturą lub rentą (terminy: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. kwietnia (z przyspieszeniem, gdy termin przypada w dzień wolny), zasiłki przedemerytalne otrzymają wypłatę w maju).

3. Trzynastka przysługuje osobom z prawem do świadczenia na 31 marca, z wyjątkiem przypadków zawieszenia prawa do tego świadczenia na ten dzień.

4. 13 emerytura jest wolna od egzekucji i nie wlicza się do dochodu wyłącznie w zakresach i ustawach wymienionych w ustawie o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym, potrącane są tylko składki zdrowotne i podatek dochodowy.

5. Osoby pracujące na wcześniejszej emeryturze muszą pilnować limitów dorabiania; przekroczenie 130 % przeciętnego wynagrodzenia powoduje zawieszenie świadczenia.

Czym jest 13 emerytura i jakie są podstawy prawne?

Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne popularnie zwane „trzynastką” wprowadzono ustawą z 9 stycznia 2020 r. Zgodnie z art. 5 tej ustawy 13 emerytura jest wypłacana w wysokości minimalnej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. Pieniądze trafiają na konta seniorów razem z regularnym świadczeniem w kwietniu (dla zasiłków przedemerytalnych w maju). Ustawodawca zapewnił też, że dodatkowe świadczenie jest wolne od potrąceń egzekucyjnych.

Po ogłoszeniu przez ministra rodziny wskaźnika waloryzacji w wysokości 105,3 % (5,3 % podwyżki) w lutym 2026 r., minimalna emerytura wzrosła w marcu z 1 878,91 zł do 1 978,49 zł brutto. Taka kwota stanie się również wysokością 13 emerytury. Zgodnie z przepisami nie można jej zwiększyć – różnica między 13. a 14. emeryturą polega na tym, że 14. emerytura co do zasady jest powiązana z najniższą emeryturą, może być wyższa wyłącznie na podstawie rozporządzenia RM, a próg 2900 zł służy do ustalania zmniejszenia świadczenia. Wysokość trzynastki jest jednakowa dla wszystkich uprawnionych.

Wysokość 13 emerytury w 2026 roku – brutto i netto

W 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zł brutto i taka sama jest kwota 13. emerytury. Kwota netto zależy od wysokości podstawowego świadczenia, ponieważ ZUS łączy emeryturę i „trzynastkę” i od łącznej sumy oblicza składkę zdrowotną (9 %) oraz podatek dochodowy. Emeryci mogą korzystać z miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek w wysokości do 300 zł. Osoby z najniższą emeryturą (1 978,49 zł) zapłacą składkę zdrowotną i niewielki podatek – dlatego na rękę otrzymają ok. 1 629 zł. Wypłata trzynastej emerytury zwiększa łączną kwotę świadczenia w danym miesiącu, od której naliczany jest podatek i składka zdrowotna:

• przy emeryturze 3 000 zł do miesięcznej wypłaty doliczana jest 13. emerytura; od dodatkowego świadczenia potrącane są 12% podatku PIT (do 120 000 zł podstawy rocznej) i 9% składki zdrowotnej, dlatego przy trzynastce brutto ok. 1 978 zł daje to ok. 1 563 zł netto;

• przy emeryturze 5 000 zł mechanizm naliczania jest taki sam – obowiązują te same stawki podatku i składki. Dlatego 13. emerytura netto wynosi również ok. 1 563 zł „na rękę”.

Warto podkreślić, że trzynastka – w przeciwieństwie do podstawowego świadczenia – nie zwiększa przyszłej podstawy emerytury. Jest to jednorazowe świadczenie finansowane z budżetu państwa, którego celem jest poprawa sytuacji materialnej seniorów.

Terminy wypłat 13 emerytury w 2026 r.

Dodatkowe świadczenie jest wypłacane razem z comiesięczną emeryturą lub rentą. ZUS realizuje przelewy w standardowych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. kwietnia. Jeżeli termin wypłaty przypada w dzień wolny, ZUS realizuje wypłatę wcześniej. Osoby pobierające świadczenie lub zasiłek przedemerytalny otrzymają trzynastkę razem z majową wypłatą.

Kto ma prawo do 13 emerytury?

Zgodnie z ustawą, trzynastka przysługuje osobom, które 31 marca 2026 r. posiadają prawo do emerytury lub renty (w tym emerytury pomostowej, okresowej kapitałowej, częściowej, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, renty rodzinnej, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz świadczenia i zasiłku przedemerytalnego). Nie trzeba składać wniosku, ZUS ustala prawo do dodatkowego świadczenia na podstawie danych o wypłacie podstawowego świadczenia.

W przypadku renty rodzinnej, gdy do świadczenia uprawnionych jest kilka osób, przysługuje tylko jedna 13 emerytura – jej kwota jest dzielona proporcjonalnie, ale ustawa przewiduje szczególne zasady, gdy występuje zbieg z rentą socjalną. Jeśli ktoś pobiera świadczenia z dwóch systemów (ZUS i KRUS), również otrzyma tylko jedno dodatkowe świadczenie. Beneficjentami nie są natomiast sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku ani sportowcy otrzymujący renty olimpijskie – te grupy mają odrębne przywileje.

Limity dorabiania – kiedy można stracić 13 emeryturę?

Dorabiający wcześniej emeryci (którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego – 60 lat kobiety i 65 lat mężczyźni) muszą przestrzegać limitów przychodu. Od 1 marca do 31 maja 2026 r. przychód do 6 438,50 zł miesięcznie (70 % przeciętnego wynagrodzenia w IV kwartale 2025 r.) nie wpływa na świadczenie, zarobki powyżej tej kwoty zmniejszą emeryturę. Przekroczenie 11 957,20 zł (130 %) spowoduje zawieszenie emerytury. Utrata prawa do 13. emerytury wynika z niespełnienia warunków ustawowych na 31 marca (w tym zawieszenia świadczenia na ten dzień). Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, nie są objęte limitami.

Przykłady dla przedsiębiorców i seniorów

Przykład 1.

Pani Anna prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i pobiera świadczenie przedemerytalne. Jej miesięczny przychód z działalności wynosi 2 000 zł. Od 1 marca 2026 r. dla świadczeń przedemerytalnych obowiązują limity przychodu:

• 2 225,90 zł – dopuszczalna kwota przychodu (25% przeciętnego wynagrodzenia),

• 6 232,50 zł – graniczna kwota przychodu (70% przeciętnego wynagrodzenia).

Ponieważ przychód pani Anny nie przekracza dopuszczalnej kwoty przychodu, zachowuje ona prawo do pełnego świadczenia przedemerytalnego. W takiej sytuacji osiągany przychód nie wpływa również na prawo do 13. emerytury, która przysługuje osobom pobierającym świadczenia przedemerytalne.

Przykład 2.

Pan Marek pobiera wcześniejszą emeryturę i jednocześnie pracuje. W kwietniu 2026 r. jego łączny przychód z pracy wyniesie 12 500 zł, co przekroczy górny limit przychodu powodujący zawieszenie emerytury. W takiej sytuacji ZUS zawiesi wypłatę emerytury za kwiecień 2026 r. z powodu przekroczenia limitu przychodu. Nie oznacza to jednak automatycznej utraty 13. emerytury. Jeżeli pan Marek miał prawo do emerytury na dzień 31 marca 2026 r., to zachowuje prawo do 13. emerytury za 2026 r., nawet jeśli w kolejnych miesiącach jego emerytura zostanie czasowo zawieszona z powodu przekroczenia limitów przychodu.

Podsumowanie

Trzynasta emerytura w 2026 r. będzie mieć wysokość minimalnej emerytury – 1 978,49 zł brutto – i zostanie wypłacona automatycznie wraz z kwietniowym świadczeniem. Uprawnieni są wszyscy emeryci i renciści posiadający prawo do długoterminowego świadczenia na dzień 31 marca 2026 r., bez względu na wysokość emerytury. 13 emerytura podlega składce zdrowotnej i podatkowi dochodowemu, lecz jest wolna od zajęć komorniczych i nie wlicza się do nie wlicza się do dochodu tylko w przypadkach wskazanych w ustawie (m.in. dodatki mieszkaniowe, pomoc społeczna, świadczenie uzupełniające, świadczenia rodzinne oraz przychód dla renty socjalnej). Warto pamiętać o limitach dorabiania dla osób na wcześniejszych emeryturach – przekroczenie progów 70 % i 130 % przeciętnego wynagrodzenia może skutkować zawieszeniem świadczenia. Dzięki świadomemu planowaniu przychodów, także z pomocą narzędzi do ewidencji czasu pracy, przedsiębiorcy i pracujący seniorzy mogą skorzystać z dodatku bez ryzyka.