Kwota zmniejszająca podatek w 2026 roku - ile wynosi?

Kwota zmniejszająca podatek dla podatku dochodowego wynosi 3 600 zł rocznie (300 zł miesięcznie). Wynika to ze wzrostu kwoty wolnej od podatku do 30 000 zł. Oznacza to, że osoby rozliczające się na zasadach skali podatkowej mogą pomniejszać należny podatek o tę wartość – w zaliczkach miesięcznych lub rocznym zeznaniu. W praktyce kwota ta dotyczy jedynie dochodów opodatkowanych według skali (12 % albo 32 %), nie zaś przy podatku liniowym czy ryczałcie.

Najważniejsze informacje

1. Kwota zmniejszająca podatek w 2025/2026 to 3 600 zł rocznie, co odpowiada 300 zł miesięcznie. Jest to 12 % z kwoty wolnej 30 000 zł.

2. Kwotę zmniejszającą możesz stosować w zaliczkach (po oświadczeniu, np. PIT-2) albo dopiero w rozliczeniu rocznym. 

3. Jeśli masz więcej niż jednego płatnika, możesz wskazać maksymalnie trzech, którzy będą stosować pomniejszenie w zaliczkach.

4. PIT-2 składasz pracodawcy/zleceniodawcy, aby pomniejszał zaliczki o kwotę zmniejszającą. Przy emeryturach i rentach ZUS zwykle stosuje to z urzędu.

5. Kwota zmniejszająca dotyczy tylko skali. Nie działa przy liniówce, ryczałcie ani karcie, ale możesz ją mieć dla innych dochodów na skali (np. etat).

Czym jest kwota zmniejszająca podatek?

Kwota zmniejszająca podatek jest ściśle powiązana z kwotą wolną od podatku. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych określa dwustopniową skalę podatkową. W 2026 r. jej pierwszy próg obejmuje dochody do 120 000 zł, które opodatkowuje się stawką 12 %. W pierwszym progu skali podatek oblicza się jako 12% podstawy obliczenia podatku, a następnie od tej kwoty odejmuje się kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3 600 zł. Po przekroczeniu progu 120 000 zł podatek wynosi 10 800 zł oraz 32% nadwyżki ponad 120 000 zł. W efekcie dochód do wysokości kwoty wolnej (30 000 zł) nie powoduje obowiązku zapłaty PIT, a przy wyższych dochodach kwota zmniejszająca obniża należny podatek (nie może jednak obniżyć go poniżej 0 zł).

Warto podkreślić, że kwota wolna i kwota zmniejszająca podatek nie są synonimami. Kwota wolna (potocznie: 30 000 zł) oznacza taki poziom podstawy obliczenia podatku opodatkowanej według skali, przy którym podatek po zastosowaniu kwoty zmniejszającej podatek wynosi 0 zł. Wynika to z konstrukcji skali, gdzie w pierwszym przedziale podatek to 12% podstawy minus kwota zmniejszająca 3600 zł, a nie z „wyłączenia” 30 000 zł z podstawy opodatkowania. Kwota zmniejszająca podatek (3 600 zł) odnosi się do samej wysokości podatku i jest iloczynem kwoty wolnej i stawki podatku z pierwszego progu. Kwota zmniejszająca podatek (3 600 zł rocznie) jest elementem obliczenia podatku według skali i obniża podatek maksymalnie do 0 zł, a jej faktyczny efekt zależy od wysokości podstawy opodatkowania.

Kogo dotyczy kwota zmniejszająca podatek?

Kwota zmniejszająca przysługuje podatnikom rozliczającym dochody według skali (np. w PIT-36 lub PIT-37), a także wtedy, gdy roczne rozliczenie sporządza płatnik np. organ rentowy w PIT-40A. Dotyczy m.in. pracowników, zleceniobiorców, przedsiębiorców na skali oraz emerytów i rencistów. Kwota zmniejszająca podatek dotyczy wyłącznie dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, więc nie stosuje się jej do dochodów z podatku liniowego 19% (PIT-36L), ryczałtu ani karty podatkowej, ale można ją uwzględnić przy innych dochodach rozliczanych skalą (np. w przypadku zatrudnienia na etatu lub z umowy zlecenia). Kwota zmniejszająca przysługuje niezależnie od wysokości kosztów uzyskania przychodu czy ulg podatkowych - stanowi odrębny element wyliczenia.

Jak stosować kwotę zmniejszającą podatek w praktyce?

Kwota zmniejszająca podatek obniża podatek wyłącznie przy opodatkowaniu według skali i może być uwzględniana na bieżąco w zaliczkach (u płatnika po PIT-2 lub „z mocy ustawy” w przewidzianych przypadkach) albo dopiero w zeznaniu rocznym. Poniżej opisujemy, jak działa to w praktyce przy zaliczkach miesięcznych oraz w rozliczeniu rocznym.

Zaliczki miesięczne

Płatnik (np. pracodawca, zleceniodawca, organ rentowy) pobiera zaliczki na podatek dochodowy według zasad właściwych dla danego rodzaju wypłaty, z zastosowaniem skali podatkowej. Jeżeli podatnik złoży odpowiednie oświadczenie lub wniosek, płatnik uwzględnia w zaliczkach kwotę zmniejszającą podatek albo w przewidzianych przypadkach nie pobiera zaliczek. Jeżeli podatnik złoży płatnikowi PIT-2 (oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia), płatnik pomniejsza miesięczną zaliczkę na podatek o część kwoty zmniejszającej podatek wskazaną w tym oświadczeniu – 1/12, 1/24 albo 1/36(odpowiednio 300 zł, 150 zł lub 100 zł). Gdy podatnik otrzymuje dochody z kilku źródeł, może zdecydować o podziale kwoty pomiędzy maksymalnie trzech płatników:

• 1/12 kwoty zmniejszającej (300 zł) – gdy wskazujesz jednego płatnika, który ma stosować pomniejszenie zaliczki,

• 1/24 kwoty zmniejszającej (150 zł) – gdy wskazujesz dwóch płatników (np. po 150 zł u każdego),

• 1/36 kwoty zmniejszającej (100 zł) – gdy wskazujesz trzech płatników (np. po 100 zł u każdego),

• Zasada limitu: niezależnie od liczby płatników, łączna miesięczna suma pomniejszeń nie może przekroczyć 1/12 (300 zł). Możesz też wskazać tylko jednego płatnika do 1/12, a u pozostałych nie stosować pomniejszenia.

Jeśli podatnik złoży wniosek/oświadczenie o niestosowanie pomniejszenia, płatnik pobiera zaliczki bez tej ulgi, a rozliczenie nastąpi w zeznaniu rocznym. Pomniejszenie zaliczki o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek jest stosowane „z urzędu / z mocy ustawy” tylko przez niektórych płatników wskazanych w przepisach (np. organ rentowy, a także m.in. rolnicza spółdzielnia produkcyjna, organ zatrudnienia, WUP oraz organ egzekucyjny). W przypadku pracodawcy lub zleceniodawcy pomniejszenie jest co do zasady stosowane dopiero po złożeniu przez podatnika oświadczenia (PIT-2), a PIT-2/wniosek składa się m.in. wtedy, gdy podatnik chce zmienić wysokość pomniejszenia (na 1/24 lub 1/36) albo z niego zrezygnować.

Rozliczenie roczne

W zeznaniu rocznym podatek oblicza się według skali, czyli m.in. jako 12% podstawy opodatkowania minus 3 600 zł. Tej kwoty nie odejmuje się dodatkowo od podatku wyliczonego według skali. Zasadę tę stosuje się także w przypadku przedsiębiorców rozliczających się na skali podatkowej. To rozwiązanie bywa korzystne, gdy dochody z różnych źródeł powodują, że miesięczne zaliczki były zbyt małe lub zbyt duże – w rozliczeniu rocznym nastąpi wyrównanie.

Przykłady obliczeń kwoty zmniejszającej podatek

Przykład 1 – dochód w pierwszym progu. Pani Aneta uzyskała w 2025 r. dochód wynoszący 85 000 zł. Podlega pierwszemu progowi podatkowemu. Podatek obliczamy w następujący sposób: 12 % z 85 000 zł to 10 200 zł, ale od tej kwoty odejmujemy 3 600 zł. Należny podatek wynosi zatem 6 600 zł. Dzięki kwocie zmniejszającej pani Aneta zapłaci podatek mniejszy niż łączna stawka 12 %.

Przykład 2 – dochód w drugim progu. Pan Tomasz osiągnął w 2025 r. dochód 160 000 zł. Do kwoty 120 000 zł stosuje się stawkę 12 %, czyli 14 400 zł, która zostaje pomniejszona o 3 600 zł. Pozostałe 40 000 zł jest opodatkowane stawką 32 %, co daje 12 800 zł. Łącznie pan Tomasz zapłaci 23 600 zł podatku. Gdyby kwota zmniejszająca nie obowiązywała, jego podatek byłby wyższy o 3 600 zł.

Kilku płatników. Wyobraźmy sobie osobę, która pracuje u dwóch pracodawców i dodatkowo pobiera emeryturę: u pracodawców składa ona oświadczenie (PIT-2) o stosowaniu 1/36 kwoty zmniejszającej (po 100 zł) u każdego z nich, natomiast w ZUS zmianę stosowania lub podziału kwoty zmniejszającej (albo wniosek o niepobieranie zaliczek) zgłasza na właściwych formularzach ZUS (np. EPD-20/EPD-18/EPD-21), dzięki czemu każdy płatnik pomniejsza zaliczkę zgodnie z jej dyspozycją.

Statystyki i wpływ podniesienia kwoty wolnej

W 2022 r. w ramach Polskiego Ładu podniesiono kwotę wolną do 30 000 zł, natomiast obniżenie stawki w pierwszym progu do 12% zaczęło obowiązywać od 1 lipca 2022 r. Według ówczesnych szacunków Ministerstwa Finansów/KAS, prezentowanych w komunikatach przed wejściem w życie zmian od 1 stycznia 2022 r., ok. 9 mln podatników miało nie płacić PIT, ok. 18 mln miało zapłacić niższy podatek, a liczba podatników objętych stawką 32% miała spaść z ok. 1,24 mln do ok. 620 tys. W tych szacunkach wskazywano też, że największe korzyści miały dotyczyć podatników o niższych dochodach, w tym wielu emerytów i rencistów.

O tym, czy w rozliczeniu rocznym wyjdzie 0 zł PIT, decyduje to, czy Twoje dochody opodatkowane skalą (w tym emerytura/renta oraz wypłacane świadczenia dodatkowe) nie przekroczą 30 000 zł. Jeżeli przewidujesz, że Twoje dochody opodatkowane według skali podatkowej w danym roku nie przekroczą 30 000 zł, możesz złożyć do ZUS (formularz EPD-21) albo do KRUS odpowiedni wniosek o niepobieranie zaliczek na PIT. Po złożeniu wniosku płatnik nie pobiera zaliczek, jednak jeżeli dochód uzyskany u tego płatnika w roku przekroczy 30 000 zł, płatnik zacznie obliczać zaliczki bez pomniejszenia o kwotę zmniejszającą. Gdy organ rentowy pobiera zaliczki, oblicza je według skali podatkowej, a pomniejszenie zaliczki o kwotę zmniejszającą może wynosić u danego płatnika 1/12, 1/24 albo 1/36 (czyli 300/150/100 zł miesięcznie), przy czym przy kilku płatnikach łącznie nie więcej niż 300 zł miesięcznie.

Kwota zmniejszająca podatek a przedsiębiorcy

Przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych również korzystają z kwoty zmniejszającej. Przy zaliczkach liczonych samodzielnie (np. w działalności gospodarczej na skali) zaliczkę ustala się narastająco według skali, a nie przez stałe pomniejszanie miesięcznej podstawy o 300 zł. PIT-2 składa się płatnikowi pobierającemu zaliczki (np. pracodawcy lub zleceniodawcy), a nie biuru rachunkowemu.

W praktyce, gdy w firmie są pracownicy lub zleceniobiorcy, poprawne zaliczki zaczynają się od poprawnych danych do listy płac. I tu najczęściej pojawiają się błędy: nie w samych przepisach, tylko na styku grafiku, faktycznej obecności, nadgodzin i nieobecności. Jeśli te informacje są rozproszone (np. część w Excelu, część w wiadomościach, część „w głowie”), łatwo o rozjazdy, które później odbijają się na naliczeniach, zaliczkach PIT, a na końcu także na PIT-11 i rozliczeniach rocznych. Dlatego warto spiąć planowanie zmian i rozliczanie czasu w jednym miejscu. Narzędzie jakim jest grafik pracy od inEwi ułatwia układanie harmonogramów i obsady, a system w tle pilnuje zgodności z normami, zanim grafik trafi do ludzi. Z kolei ewidencja czasu pracy od inEwi pokazuje realnie przepracowane godziny oraz odchylenia od planu, dzięki czemu szybciej wyłapujesz niezgodności i rzadziej musisz robić korekty „wstecz”. Efekt jest prosty: porządek w dokumentacji, mniej ręcznej roboty i mniejsze ryzyko pomyłek w naliczaniu wynagrodzeń, zaliczek i składek.

Przepisy prawne i procedury

Dla dochodów opodatkowanych skalą podatek wynosi: do 120 000 zł – 12% podstawy obliczenia podatku minus 3 600 zł, a powyżej 120 000 zł – 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.

Aby zastosować kwotę zmniejszającą w zaliczkach, podatnik składa PIT‑2. Na formularzu wskazuje się płatnika lub płatników, którzy pomniejszą zaliczkę o 1/12, 1/24 lub 1/36 części kwoty zmniejszającej. Co do zasady u pracodawcy lub zleceniodawcy pomniejszenie zaliczki o kwotę zmniejszającą jest stosowane na podstawie oświadczenia podatnika, natomiast przy emeryturach i rentach organ rentowy zwykle uwzględnia je z urzędu, a wniosek składa się wtedy, gdy podatnik chce to zmienić np. zrezygnować z pomniejszenia lub ustalić jego podział przy kilku źródłach świadczeń.

Co przyniesie przyszłość?

Na początku 2026 r. kwota wolna od podatku nadal wynosi 30 000 zł, a kwota zmniejszająca podatek – 3 600 zł. Mimo zapowiedzi podwyższenia kwoty wolnej do 60 000 zł, rząd nie wdrożył jeszcze tych zmian. Przedsiębiorcy powinni śledzić zapowiedzi dotyczące podatków, ponieważ ewentualny wzrost kwoty wolnej spowoduje dalsze obniżenie zaliczek lub całkowite zwolnienie z podatku dla większej grupy podatników.

Podsumowanie

Kwota zmniejszająca podatek to stała wartość 3 600 zł, która umożliwia podatnikom rozliczającym się na zasadach ogólnych znaczne obniżenie należnego podatku. Dzięki kwocie wolnej 30 000 zł i stawce 12% w pierwszym progu dochody opodatkowane skalą do 30 000 zł nie generują PIT, a według szacunków MF/KAS na etapie wprowadzania tych zmian w 2022 r. dotyczyło to m.in. ok. 2/3 emerytów i rencistów. Przedsiębiorca na skali podatkowej uwzględnia kwotę zmniejszającą w zaliczkach/podatku z działalności we własnych wyliczeniach, a PIT-2 składa tylko tym podmiotom, które są płatnikami jego zaliczek (np. pracodawcy, zleceniodawcy lub organowi rentowemu), jeżeli ma takie źródła dochodu poza działalnością. Stosowanie kwoty zmniejszającej w zaliczkach ułatwia planowanie finansowe w firmie i zapobiega wysokim dopłatom w rocznym zeznaniu podatkowym. Warto również korzystać z rozwiązań automatyzujących ewidencję czasu pracy i naliczanie wynagrodzeń, które pomagają poprawnie obliczać zaliczki na podatek i składki.