Czym jest podatek CIT i kto go płaci? Poradnik dla firm

Wielu przedsiębiorców zastanawia się, kogo obejmuje podatek CIT i jakie są stawki. CIT to podatek dochodowy płacony przez osoby prawne i niektóre spółki osobowe w Polsce. Podstawowa stawka wynosi 19 %. Stawkę 9% (dla dochodów innych niż zyski kapitałowe) można stosować przy limicie 2 mln euro, gdy podatnik ma status małego podatnika, a podatnik rozpoczynający działalność może stosować ją w roku rozpoczęcia (z zastrzeżeniem ograniczeń z art. 19 ust. 1a i 1c). Wyjaśniamy zasady opodatkowania, podstawę wymiaru, stawki i planowane zmiany na 2026 r.

Najważniejsze informacje

1. CIT obejmuje spółki kapitałowe, podatkowe grupy kapitałowe oraz niektóre spółki osobowe.
2. Podatnicy z siedzibą w Polsce płacą podatek od całości dochodów, a nierezydenci tylko od dochodów uzyskanych w Polsce. 
3. Podstawowa stawka CIT to 19 %. Stawka 9% dotyczy dochodów innych niż zyski kapitałowe, gdy podatnik spełnia limit 2 mln euro i ma status małego podatnika albo jest podatnikiem rozpoczynającym działalność (z ograniczeniami ustawowymi). 
4. Zaliczki na podatek wpłaca się co miesiąc lub kwartał. Zeznanie CIT‑8 składa się elektronicznie do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku. 
5. Planowane są modyfikacje definicji małego podatnika, nowe zasady minimalnego CIT oraz ograniczenia amortyzacji.

Co to jest podatek CIT i kto go płaci?

CIT (Corporate Income Tax) jest podatkiem dochodowym od osób prawnych i od niektórych jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podlega mu m.in. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, komandytowa, komandytowo‑akcyjna oraz podatkowe grupy kapitałowe. Spółki jawne muszą płacić CIT, jeśli wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne i nie złożono formularza CIT‑15J w wymaganym terminie. Jednostki budżetowe i Narodowy Bank Polski są zwolnione od podatku CIT na podstawie ustawy.

Rezydencja i obowiązek podatkowy

Siedziba lub miejsce zarządu determinują, czy podatnik podlega nieograniczonemu czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Rezydenci (np. spółki mające siedzibę w Polsce) płacą podatek od całego dochodu, bez względu na miejsce jego osiągnięcia. Nierezydenci płacą podatek tylko od dochodów osiągniętych na terytorium Polski, zgodnie z właściwymi umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Podstawa opodatkowania i rozliczanie straty

Przedmiotem opodatkowania jest dochód, definiowany w art. 7 ustawy jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. W niektórych przypadkach (np. przychody z tytułu dywidend, odsetek) opodatkowaniu podlega przychód. Dochód oblicza się, odejmując koszty uzyskania przychodu od przychodu podatkowego.

Koszty to wydatki poniesione w celu osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Ustawa wyłącza z kosztów m.in. kary i grzywny, odsetki od zaległości podatkowych oraz wydatki niezwiązane z działalnością.

Strata i jej rozliczenie

Gdy koszty przewyższają przychody, powstaje strata. Podatnik może odliczyć stratę od dochodu w następujących pięciu latach podatkowych, przy czym w jednym roku odliczenie nie może przekroczyć 50 % straty. Alternatywnie, raz można odliczyć do 5 mln zł, a pozostałą część rozliczyć w pozostałych latach.

Stawki CIT i preferencje

Podstawowa i obniżona stawka

Podstawowa stawka CIT wynosi 19 %. Stawkę 9% (dla dochodów innych niż zyski kapitałowe) stosuje się, jeżeli przychody w roku podatkowym nie przekroczyły równowartości 2 000 000 euro i nie zachodzą wyłączenia z art. 19 ust. 1a–1e, natomiast w trakcie roku zaliczki według 9% mogą co do zasady liczyć mali podatnicy i rozpoczynający działalność na zasadach z art. 25. Na 2026 r. limit „małego podatnika” (na podstawie sprzedaży brutto z 2025 r.) wynosi 8 517 000 zł, a odrębnie funkcjonuje limit bieżących przychodów w 2026 r. – 8 431 000 zł (dla roku kalendarzowego).

Od 2026 r. banki i instytucje kredytowe mają odrębne stawki CIT z przepisami przejściowymi (w 2026 r. m.in. 30% dla banków/instytucji kredytowych innych niż spółdzielcze oraz 27% dla banków spółdzielczych i SKOK), a docelowo odpowiednio 23% i 21%.

Inne stawki i minimalny podatek dochodowy

Niektóre kategorie przychodów opodatkowane są stawką specjalną, np. przychody z praw własności intelektualnej (IP BOX) mają podatek w wysokości 5 %, a od 2026 r. banki mają stawki szczególne z przepisami przejściowymi (w 2026 r. m.in. 30%/27%), a docelowo 23% (banki/instytucje kredytowe inne niż spółdzielcze) i 21% (banki spółdzielcze i SKOK).

Od 2024 r. obowiązuje minimalny CIT w wysokości 10 % podstawy opodatkowania, który dotyczy podatników wykazujących stratę lub niską rentowność. Na marzec 2026 minimalny CIT jest liczony wg art. 24ca (m.in. 10% podstawy, której elementem jest 1,5% przychodów innych niż zyski kapitałowe), a zmiana na 5%/3% nie obowiązuje.

Estoński CIT

Estoński CIT jest ryczałtem od dochodów spółek – podatek płaci się dopiero przy wypłacie zysku wspólnikom. Stawki wynoszą 10 % dla małych podatników i 20 % dla pozostałych. Warunkiem skorzystania jest m.in. limit 50% określonych przychodów pasywnych, wymogi zatrudnienia/wynagrodzeń i struktury właścicielskiej. Ryczałt może być korzystny dla firm inwestujących zyski, ale wymaga prowadzenia ksiąg i ewidencji zgodnie z przepisami, aby uniknąć tzw. ukrytych zysków.

Kiedy powstają przychody i koszty?

Za przychód uznaje się co do zasady przychody należne, choćby nie zostały otrzymane. Powstaje on z chwilą wydania towaru, wykonania usługi lub zbycia prawa majątkowego, nie później niż w dniu wystawienia faktury lub otrzymania zapłaty. Przy usługach świadczonych w sposób ciągły przychód powstaje z końcem okresu rozliczeniowego określonego w umowie, nie rzadziej niż raz w roku.

Kosztem uzyskania przychodu jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (także jako koszt pośredni), z wyłączeniami ustawowymi. Przykładowo, wydatki na materiały produkcyjne i wynagrodzenia pracowników stanowią koszt, natomiast kary administracyjne czy wydatki prywatne wspólników – nie.

Zaliczki, deklaracje i zmiany w 2026 r.

Podatnicy CIT odprowadzają zaliczki miesięczne lub kwartalne. Małym podatnikom i podmiotom rozpoczynającym działalność przysługuje prawo do zaliczek kwartalnych. Zaliczki uproszczone w CIT wynoszą 1/12 podatku należnego z zeznania CIT złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy, a jeśli nie wykazano w nim podatku – z zeznania złożonego w roku poprzedzającym o dwa lata.

Roczną deklarację CIT‑8 składa się elektronicznie do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym. Przy dochodach z zagranicznych jednostek kontrolowanych należy złożyć formularz CIT‑CFC do końca dziewiątego miesiąca. Podatnicy utworzeni w wyniku m.in. przekształcenia/połączenia/podziału nie mogą stosować 9% w roku rozpoczęcia działalności i w kolejnym roku.

Znaczenie CIT dla budżetu

CIT jest ważnym źródłem dochodów państwa. Ministerstwo Finansów szacuje, że w 2025 r. dochody budżetowe z CIT wyniosły 63,7 mld zł, a całkowite wpływy sektora finansów publicznych (wraz z udziałem samorządów) – 91,8 mld zł, co oznacza wzrost o około 6 % rok do roku.¹

Podsumowanie

CIT jest podatkiem od dochodu osób prawnych i niektórych spółek osobowych. Standardowa stawka wynosi 19 %, ale małe podmioty mogą korzystać z preferencji 9 % przy spełnieniu limitu przychodów 2 mln euro. Obowiązek podatkowy zależy od rezydencji. Spółki z siedzibą w Polsce płacą podatek od całości dochodów, a nierezydenci – tylko od dochodów uzyskanych w Polsce. Ostateczny podatek ustala się na podstawie dochodu (przychód minus koszty). Deklaracje CIT‑8 należy złożyć do końca trzeciego miesiąca po roku podatkowym. W 2026 r. wprowadzane mają być zmiany, m.in. w definicji małego podatnika i minimalnym CIT, dlatego warto śledzić legislację i dostosowywać strategie podatkowe.

Źródło:

1) https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu-panstwa-w-2025-r