Depresja to choroba, która dotyka coraz więcej osób. Szacuje się, że tylko w Polsce cierpi na nią ok. 1,5 miliona ludzi. Sytuację tę pogorszyła pandemia, która spowodowała, że nawet 1/3 naszych rodaków zauważyła u siebie pierwsze objawy depresji. Z kolei według WHO w najbliższych latach depresja stanie się najczęściej spotykaną na świecie chorobą. Dlatego też w poniższym artykule wyjaśniamy, co to jest depresja oraz jak z nią walczyć. Przeczytaj i dowiedz się, czy praca może być powodem depresji oraz, czy można zwolnić pracownika z depresją.

Co to jest depresja?

Depresja to grupa zaburzeń psychicznych, która prowadzi do zaburzeń nastroju. Choroba ta jest najczęściej powodem nieprawidłowej regulacji nastroju, w związku z czym osoby chore na depresję zmagają się z wciąż utrzymującym się uczuciem smutku, drażliwością oraz skłonnością do wybuchów. To jednak jeszcze nie koniec objawów tej choroby.

Nieleczona depresja – objawy

Do głównych objawów depresji zalicza się:

  • Obniżony nastrój;
  • Łatwość do popadania w gniew;
  • Brak energii;
  • Uczucie stałego przemęczenia;
  • Anhedonia, czyli utrata zainteresowań lub odczuwania przyjemności;
  • Spadek poczucia własnej wartości;
  • Odczuwanie wyrzutów sumienia lub poczucie winy;
  • Myśli samobójcze;
  • Zaburzenia koncentracji;
  • Nadmierne pobudzenie lub spowolnienie ruchowe;
  • Zaburzenia snu;
  • Zaburzenia łaknienia;
  • Uczucie stałego lęku;
  • Wahania nastrojów;
  • Brak popędu seksualnego.

Depresja – przyczyny

Za najczęstsze przyczyny powstawania depresji uważa się m.in.:

  • Czynniki biologiczne:
    • genetyczne – depresja jest uważana za chorobę dziedziczną;
    • zaburzenia neurotransmisji – np. serotoniny i dopaminy;
    • hormonalne – nadmiar produkcji kortyzolu, czyli hormonu stresu;
    • strukturalne – wynikające z nieprawidłowej wielkość struktur mózgu;
    • zaburzenia w zakresie odpowiedzi zapalnej.
  • Psychologiczne:
    • typ osobowości – u osób z zaburzeniami osobowości;
    • zdolność radzenia sobie ze stresem – u osób, które lepiej radzą sobie ze stresem, istnieje mniejsze ryzyko depresji;
    • traumatyczne wydarzenia – depresja jako następstwo traumatycznych przeżyć z dzieciństwa;
  • Społeczne:
    • samotność;
    • brak wsparcia;
    • niski status społeczny.

Depresja – leczenie

Leczenie depresji zwykle odbywa się w gabinecie psychiatrycznym lub w przychodni, jednak u pacjentów z nasilonymi myślami samobójczymi może powstać potrzeba kontynuowania leczenia w warunkach szpitalnych. Leczenie depresji dostępnymi jest skuteczne i odbywa się zwykle za pomocą psychoterapii, która jest połączona z farmakoterapią.

Depresja – jak pomóc?

Osoba z depresją potrzebuje wsparcia bliskich. Musi ona również czuć się przekonana, że nieważne, co by się z nią działo, a zawsze będzie miała kogoś u swojego boku. Pomoc takiej osobie polega również na nakłonieniu chorego do tego, by udał się on do lekarza lub terapeuty. W wypadku odbywania przez niego farmakoterapii należy natomiast przypilnować, by chory zażywał leki. Bardzo przydatna okazuje się również aktywność fizyczna, która nie pozwoli osobie z depresją pogrążyć się w marazmie.

Depresja a zdolność do pracy – jak wpływa?

Kwestia tego, jak wygląda depresja a zdolność do pracy u osoby, która się z nią zmaga, jest bardzo wrażliwym tematem – zarówno wśród pracodawców, jak i pracowników. Dlatego też wielu pracodawców dokładnie przygląda się pod tym kątem aktom osobowym osób, które przyjmują na etat. Nie da się bowiem ukryć, że depresja negatywnie wpływa na ich zdolność do pracy. Z badań CIOP-PIB wynika, że jest ona znacznie niższa niż u osób z innymi problemami zdrowotnymi. Jest to spowodowane m.in. obniżoną produktywnością, a czasami nawet i niechęcią do pracy.

Niechęć do pracy a depresja

Depresja to choroba, która znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jak się bowiem okazuje, nie tylko skutecznie obniża ona zdolność do pracy, co przekłada się nie tylko na ilość nieobecności w pracy, ale i odbija się na zaangażowaniu pracownika. Choroba ta powoduje obniżenie koncentracji, o czym pisaliśmy już m.in. w artykule "10 cech charakteru, które wskazują na to, że musisz nad sobą popracować, zanim rozpoczniesz etat". Co więcej, im bardziej zaawansowana depresja doskwiera pracownikowi, tym więcej wniosków urlopowych spływa do pracodawcy. Jest tak, ponieważ depresja może być spowodowana środowiskiem, w jakim pracownik się znajduje. Czasem jest ono na tyle stresujące, że odbija się ono na zdrowiu psychicznym pracowników.

Stres w pracy a depresja – przyczyny

Nie da się nie zauważyć, że stres w pracy a depresja mają ze sobą wiele wspólnego. Zeszłoroczne badania State of Mental Health in America ujawniły, że w latach 2019-2020 liczba osób zmagających się z depresją w Stanach zwiększyła się o niemalże 17 milionów ludzi. W stosunku do poprzednich alt to prawie 60% więcej. Zdaniem Bureau of Labor Statistics główną przyczyną tego wzrostu jest tryb życia, jaki panuje w Stanach Zjednoczonych. Na pracę Amerykanie przeznaczają tygodniowo ok. 8,5 h, a dodatkowo do 5,5 h w weekendy. Długi czas pracy oraz często zdarzający się mobbing w miejscu pracy sprawiają, że wiele osób popada w depresję z powodu etatu. Praca w niesprzyjających, często bardzo stresujących warunkach sprawia, że stan psychiczny pracowników się pogarsza. Z raportów WHO wynika, że negatywne środowisko pracy może prowadzić do:

  • Problemów ze zdrowiem –  psychicznym i fizycznym;
  • Spadkiem produktywności w pracy;
  • Nieobecnością w pracy;
  • Sięgania po nałogi – w tym alkoholu i papierosów.

Z kolei najczęstszymi przyczynami depresji związanej z pracą są:

  • Zła atmosfera w pracy;
  • Lekceważenie przez szefa,
  • Zastraszanie;
  • Mobbing;
  • Zbyt wysokie wymagania;
  • Zbyt duża presja;
  • Brak wsparcia;
  • Niskie wynagrodzenie;
  • Zbyt duża liczba godzin spędzonych w pracy;
  • Dyskryminacja;
  • Zagrożenie utratą stanowiska;
  • Brak perspektyw rozwoju;
  • Monotonnością zadań;
  • Brak bezpieczeństwa.

Depresja w pracy może być także skutkiem wykonywania zawodu, który nie pokrywa się z zainteresowaniami danej osoby.

Depresja a zwolnienie z pracy – czy można się odwołać?

Jak zatem wygląda kwestia zatrudnienia osób z depresją? Nie ulega wątpliwościom, że z punktu widzenia pracodawcy, taki pracownik może być dość sporym obciążeniem. Brak zaangażowania u pracownika wpływa na obniżenie efektywności jego pracy. Czy jednak jest to podstawą ku zwolnieniu takiej osoby?

Depresja a zwolnienie z pracy

Pracodawca w każdej chwili ma prawo do zwolnienia pracownika. Należy jednak zaznaczyć, że powodem wypowiedzenia umowy nie może być depresja. Może nim za to być spadek jakości wykonywanych obowiązków, który jest efektem tej choroby. Zgodnie z Kodeksem pracy (art. 229), obowiązkowi poddania się okresowym badaniom lekarskim podlega każdy pracownik. Bez posiadania aktualnego orzeczenia lekarskiego, które potwierdzi brak przeciwwskazań do wykonywania swoich obowiązków, pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania swojej pracy. Tym samym pracodawca musi jednak pamiętać o tym, że zgodnie z Kodeksem pracy (art. 183a) pracodawca nie może nikogo dyskryminować w miejscu pracy – nawet ze względu na depresję. Jeżeli jednak pracownik zaniedbuje swoje obowiązki – jego przełożony zawsze może wypowiedzieć mu umowę o pracę w trybie ustawowym na mocy Kodeksu pracy (art. 36). Pracownik może się jednak odwołać od tej decyzji. Oczywiście, jeżeli uważa, że zwolnienie z pracy zostało dokonane z naruszeniem prawa.