W trakcie naszego życia bardzo często dochodzi do kłopotliwych sytuacji, które są dopiero namiastką nadchodzących problemów. W szczególności dotyczy to spraw, które rzutują na przebieg kariery zawodowej. Nie można ukryć, że praca posiada bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu dorosłego człowieka. Realna groźba jej nagłej utraty może być przytłaczająca, tym bardziej, jeżeli jest to poprzedzone przez utratę uprawnień. Utrata uprawnień to chwila, która może być zależna lub w pełni niezależna od decyzji podejmowanych przez pracowników.

Utrata uprawnień do wykonywania pracy – jakie są konsekwencje?

Nie można się łudzić, że utrata uprawnień przez pracownika nie niesie za sobą negatywnych konsekwencji, jeżeli były one ściśle powiązane z wykonywanym zawodem. Kluczowym aspektem, który rzutuje na ponoszone skutki takiej sytuacji, jest przede wszystkim ewentualna wina pracownika. W przypadku, gdy utrata uprawnień o wykonywania pracy nastąpiło z uwagi na zawinione działanie, pracodawca posiada prawo do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Ta kwestia odnosi się do stanowisk, na których praca może być świadczona wyłącznie przez osoby, które posiadają stosowne uprawnienia. W tej grupie zawodów znajdują się m.in.: kierowcy, operatorzy niektórych maszyn, lekarze, projektanci, budowniczy. 

Niezawiniona utrata uprawnień przez pracownika skutecznie chroni przed wypowiedzeniem umowy w trybie natychmiastowym. Może być to efekt czynników, na które pracownik nie posiadał bezpośredniego wpływu lub te sytuacje potoczyły się bez jego ingerencji. Doskonały przykład to sytuacja, gdy dany pracownik utracił zdolność psychofizyczną do wykonywania danego zawodu. Wówczas przed pracodawcą znajdują się trzy rozwiązania, które są oparte o Kodeks Pracy. 

Utrata uprawnień a zwolnienie dyscyplinarne

Zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy bardzo prawdopodobnie wiąże się z bardzo dotkliwymi konsekwencjami. Kodeks pracy jednoznacznie wskazuje, że pracodawca posiada prawo wręczenia pracownikowi rozwiązania umowy o pracę bez okresu wypowiedzenia, kiedy pracownik w sposób zawiniony utraci uprawnienia, które są konieczne do wykonywania powierzonej pracy. Nie jest istotne, na jaki czas została zawarta umowa. Rozwiązana może zostać umowa na okres próbny lub umowa zawarta na czas nieokreślony. 

Ile czasu posiada pracodawca na zwolnienie dyscyplinarne pracownika, który utracił uprawnienia?

W tej sytuacji kluczowy jest czas. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia wyłącznie przez okres wynoszący jeden miesiąc od momentu uzyskania informacji o tej okoliczności. Może być to przykładowo moment, kiedy pracownik przyszedł do pracy pod wpływem alkoholu. W przypadku, gdy minąłby ten okres czasu, to wówczas pracodawca traci możliwość zwolnienia dyscyplinarnego pracownika 

Niezawiniona utrata uprawnień – jakie są prawa pracownika w tej sytuacji?

Część pracowników może utracić posiadane uprawnienia do wykonywania zawodu w sposób niezawiniony. Wówczas znajdują się w sytuacji, która pozwala skorzystać z przepisów zawartych w Kodeksie pracy. Pracodawca w takiej sytuacji nie może zwolnić pracownika w trybie natychmiastowym. Może skorzystać z jednego z trzech poniższych rozwiązań:

  • Oddelegować pracownika do wykonywania innych zadań, które nie zostały przedstawione w jego umowie o pracę. Wykonywanie innych zadań nie może trwać dłużej niż 3 miesiące w ciągu danego roku kalendarzowego. 
  • Przenieść pracownika na inne stanowisko lub nawet zmienić mu rodzaj świadczonej pracy. Konieczne jest przekazanie pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego. 
  • Wręczyć pracownikowi wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem właściwego okresu wypowiedzenia, stosownego do posiadanego stażu pracy w zakładzie. 

Wybór rozwiązania podyktowany jest możliwościami i chęciami pracodawcy. Może on postąpić w każdy wyżej wymieniony sposób i nie złamie on obowiązującego prawa. Należy pamiętać, że nie zawsze jest możliwość zmiany stanowiska na dogodne, w którym nie będą potrzebne stosowne uprawnienia. 

Czy zatrzymanie prawa jazdy to utrata uprawnień

Zdarzają się również sytuacje, gdy pracownik będzie miał na określony czas zatrzymane prawo jazdy. Kluczowe jest, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest tożsame z utratą uprawnień do kierowania. Do zatrzymania prawa jazdy może dojść na skutek:

  • zniszczenia dokumentu, które znacząco rzutuje na jego czytelność;
  • podejrzenia o podrobienie lub przerobienie dokumentu;
  • upłynięcia terminu na jaki został wydany dokument, 
  • realnego podejrzenia o popełnienie przestępstwa, które może skutkować zakazem prowadzenia pojazdów. 

Wówczas policjant wydaje pokwitowanie, które umożliwia kierowanie pojazdem przez następnych 7 dni. Choć jest to okres, który realnie uniemożliwia odzyskanie zabranego prawa jazdy, to jednak pozwoli na swobodny powrót do domu. Równolegle będzie to dobry moment, aby wziąć urlop i wygospodarować okres na załatwianie formalności, które są efektem tej sytuacji. Istotne jest, że po upływie tych 7 dni, osoba wobec której zatrzymano prawo jazdy nie figuruje jako kierowca bez uprawnień. W razie kontroli policji otrzyma mandat za prowadzenie pojazdu bez posiadania koniecznego dokumentu. 

Równolegle może się zdarzyć, że po zatrzymaniu prawa jazdy, kierowca nie otrzyma od funkcjonariusza stosownego pokwitowania, które umożliwi czasowe prowadzenie pojazdów. Może mieć to miejsce w sytuacji, gdy:

  • Kierowca zostanie zatrzymany po spożyciu alkoholu lub będąc pod wpływem środków, które posiadają sposób działania zbliżony do alkoholu. 
  • Stwierdzono, że prawo jazdy zostało zatrzymano lub cofnięte przez uprawniony organ. Równolegle, gdy sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdu.
  • Uzyskano więcej niż 24 punkty karne za naruszenie obowiązujących przepisów ruchu drogowego. W przypadku kierowców, w pierwszym roku od wydania prawa jazdy, obowiązuje limit 20 punktów. 

Zatem nasuwa się pytanie, czy zatrzymanie prawa jazdy to utrata uprawnień. Należy pamiętać, że samo zatrzymanie prawa jazdy nie jest sytuacją tożsamą z utratą uprawnień do świadczenia pracy jako kierowca. Na czas wyjaśnienia sprawy, pracodawca powinien przenieść pracownika na inne stanowisko. Uzyskanie przez pracownika stosownego wyroku sądu lub decyzji administracyjnej, które pozwala na chociażby czasowy zwrot prawa jazdy sprawia, że doszło do zawinionej utraty uprawnień. W tej sytuacji może pracodawca rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, w trybie natychmiastowym. 

Otrzymaniu zwolnienia dyscyplinarnego - konsekwencje

Otrzymanie zwolnienia dyscyplinarnego znacząco ogranicza prawa i możliwości pracownika w porównaniu do standardowego wypowiedzenia. Może mieć to miejsce nie tylko na skutek utraty uprawnień, ale np. być konsekwencją notorycznych spóźnień. W pierwszej kolejności ta informacja widnieje w świadectwie pracy i komplikuje znalezienie nowego miejsca zatrudnienia. Jednocześnie pracownik traci możliwość uzyskania odprawy, a także możliwość uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Nie przysługują mu również dni wolne przeznaczone na poszukiwanie pracy. 

Zwolnienie dyscyplinarne nie oznacza, że pracownik traci prawo do wynagrodzenia za świadczoną pracę. Równolegle przysługuje mu również ekwiwalent urlopowy. Taki pracownik nie jest pozbawiony możliwości pozyskiwania zasiłku chorobowego, jeżeli zachoruje po zwolnieniu z pracy.