Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron w 2026r.

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron polega na tym, że pracownik i pracodawca wspólnie ustalają zakończenie stosunku pracy. Taka forma nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia, chyba że strony same wpiszą późniejszy termin rozwiązania umowy. To jeden z najprostszych sposobów zakończenia współpracy, ale tylko wtedy, gdy obie strony wyrażą na to zgodę.

Najważniejsze informacje

1. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron wymaga zgodnego oświadczenia pracownika i pracodawcy, więc sama propozycja jednej strony nie wystarcza.
2. Umowa o pracę może zakończyć się w dowolnym terminie zaproponowanym i zaakceptowanym przez obie strony, także ze skutkiem natychmiastowym.
3. Porozumienie stron nie jest tym samym co wypowiedzenie umowy o pracę, nawet jeśli termin zakończenia współpracy pokrywa się z długością okresu wypowiedzenia.
4. Przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron sposób wpisu w świadectwie pracy i wpływ na zasiłek w urzędzie pracy mogą mieć realne znaczenie praktyczne.

Na czym polega rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron?

Kodeks pracy przewiduje kilka sposobów rozwiązania umowy. Jednym z nich jest rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron. W praktyce oznacza to, że zakończenie stosunku pracy nie następuje jednostronnie, lecz wymaga uzgodnienia warunków przez obie strony. Najpierw formułowana jest propozycja, a skutek następuje dopiero po jej przyjęciu.

Jest to istotna różnica w porównaniu z wypowiedzeniem umowy, które stanowi jednostronne oświadczenie woli i nie wymaga zgody drugiej strony. W przypadku porozumienia stron brak akceptacji oznacza brak rozwiązania umowy w tym trybie, niezależnie od tego, czy inicjatywa wyszła od pracownika, czy od pracodawcy.

W ten sposób możliwe jest zakończenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, określony oraz na okres próbny. Rozwiązanie może nastąpić zarówno ze skutkiem natychmiastowym, jak i w późniejszym terminie, zależnie od dokonanych ustaleń. Warunkiem jest zgodna wola obu stron.

Porozumienie stron a wypowiedzenie - różnice i skutki dla pracownika

Te dwa tryby są często mylone, zwłaszcza gdy ktoś chce „napisać wypowiedzenie umowy”, a w rzeczywistości zależy mu na szybszym zakończeniu współpracy. Wypowiedzenie umowy o pracę jest oświadczeniem jednej strony składanym z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron opiera się natomiast na uzgodnieniu. W praktyce różnice są istotne:

1. Po pierwsze, przy wypowiedzeniu obowiązuje okres wypowiedzenia umowy o pracę wynikający z Kodeksu pracy albo z umowy, jeśli przepisy dopuszczają jego modyfikację. Przy porozumieniu stron można ustalić dowolny termin zakończenia stosunku pracy. Może to być ten sam dzień, koniec tygodnia, koniec miesiąca albo termin odpowiadający długości okresu wypowiedzenia.
2. Po drugie, wypowiedzenie wywołuje skutek bez zgody drugiej strony. Przy porozumieniu stron brak zgody oznacza po prostu brak rozwiązania umowy w tym trybie.
3. Po trzecie, przy wypowiedzeniu przez pracodawcę pojawiają się dodatkowe obowiązki, między innymi związane z formą, uzasadnieniem i pouczeniem o prawie odwołania do sądu pracy. Przy porozumieniu stron Kodeks pracy nie przewiduje takiego automatycznego mechanizmu odwoławczego jak przy wypowiedzeniu.

Warto pamiętać jeszcze o jednej rzeczy. Jeżeli najpierw doszło do wypowiedzenia umowy, a później strony uzgodniły wcześniejszy termin zakończenia współpracy, nie zmienia to trybu rozwiązania umowy. Nadal jest to wypowiedzenie, tylko z wcześniejszą datą zakończenia zatrudnienia.

Czy przy porozumieniu stron obowiązuje okres wypowiedzenia i jak ustalić termin?

Przy rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron nie występuje obowiązek zachowania okresu wypowiedzenia, co stanowi najważniejszą praktyczną zaletę tego trybu. Dopuszczalne jest jednak ustalenie przez strony, że współpraca zakończy się dopiero po dwóch tygodniach, miesiącu albo w innym terminie dogodnym organizacyjnie. Z tego względu sformułowanie „porozumienie stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia” nie jest w pełni precyzyjne. Trafniejsze jest wskazanie, że ustalono termin rozwiązania umowy odpowiadający długości okresu wypowiedzenia, ponieważ sam okres wypowiedzenia nie działa tu automatycznie z mocy prawa, lecz wynika z uzgodnienia stron.

To rozróżnienie ma szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy planowane jest szybsze zakończenie zatrudnienia, a jednocześnie potrzebny jest czas na przekazanie obowiązków. W treści porozumienia można wskazać konkretną datę rozwiązania umowy oraz jednocześnie ustalić, czy do tego dnia praca będzie wykonywana, czy zostanie wykorzystany urlop, czy też nastąpi zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy na warunkach określonych w porozumieniu.

Co powinno zawierać porozumienie stron?

Choć przepisy dopuszczają także formę ustną, dla celów dowodowych zalecane jest zawarcie porozumienia stron na piśmie. W praktyce organizacyjnej przyjęcie formy pisemnej jako standardu ogranicza ryzyko sporów dotyczących treści uzgodnień, terminu rozwiązania umowy oraz zakresu obowiązku świadczenia pracy. Dobrze przygotowane porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę powinno zawierać:

• dane pracodawcy i dane pracownika, w tym imię i nazwisko pracownika, oznaczenie strony pracodawcy oraz datę i miejsce sporządzenia dokumentu,
• wskazanie, jakiej umowy dotyczy porozumienie, najlepiej z podaniem daty zawarcia umowy, rodzaju umowy o pracę i stanowiska,
• jednoznaczne postanowienie, że strony rozwiązują umowę o pracę za porozumieniem stron, wraz z określeniem terminu rozwiązania umowy,
• dodatkowe ustalenia, jeśli są potrzebne, na przykład dotyczące urlopu, zwrotu sprzętu, obowiązku świadczenia pracy albo zwolnienia z tego obowiązku,
• podpis pracownika i podpis pracodawcy albo podpisy obu stron, jeśli dokument podpisują osobiście.

Nie ma obowiązku wskazywania przyczyny zakończenia współpracy, jednak w niektórych przypadkach jej podanie może być zasadne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których tryb i okoliczności rozwiązania umowy mogą później wpływać na ocenę sprawy przez urząd pracy albo na interpretację celu porozumienia. Jako przykłady można wskazać zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy lub zmianę miejsca zamieszkania.

Kiedy porozumienie stron ma sens?

To rozwiązanie znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których dąży się do uniknięcia konfliktu i zachowania elastyczności po obu stronach. Jako korzyść po stronie pracownika wskazuje się często możliwość szybszego zakończenia umowy oraz rozpoczęcia nowej pracy bez oczekiwania na upływ okresu wypowiedzenia. Po stronie pracodawcy istotne bywa spokojne domknięcie współpracy, bez sporu o przyczynę wypowiedzenia i bez przedłużania całego procesu.

Porozumienie może stanowić także rozsądne rozwiązanie w wyjątkowych sytuacjach organizacyjnych, na przykład przy zmianie struktury zespołu, ograniczaniu zatrudnienia lub wtedy, gdy dalsza współpraca przestaje mieć uzasadnienie biznesowe, a jednocześnie preferowane jest rozstanie bez konfliktu.

Przykład 1. Specjalistka ds. kadr dostała ofertę pracy z krótkim terminem rozpoczęcia. Jej okres wypowiedzenia wynosił miesiąc, ale nowy pracodawca oczekiwał startu za 10 dni. Obecny pracodawca zgodził się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z wcześniejszą datą, niż wynikałoby to z wypowiedzenia, bo obowiązki były już uporządkowane, a przekazanie zadań mogło zamknąć się w kilka dni.

Przykład 2. W firmie usługowej zapadła decyzja o redukcji jednego stanowiska administracyjnego. Pracodawca zaproponował porozumienie stron z wyraźnym wskazaniem, że przyczyną jest zmniejszenie zatrudnienia. Taki zapis nie zastępuje pełnej analizy prawnej konkretnej sytuacji, ale może mieć praktyczne znaczenie przy późniejszej rejestracji pracownika w urzędzie pracy.

Czy pracownik albo pracodawca może odmówić?

Pracownik lub pracodawca może odmówić zgody na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, ponieważ bez akceptacji obu stron porozumienie nie wywołuje skutku prawnego. Na tym właśnie polega porozumienie stron: do zakończenia stosunku pracy potrzebna jest zgodna wola obu stron. Sama propozycja, nawet złożona na piśmie, nie kończy stosunku pracy. Jeżeli druga strona nie wyraża zgody, umowa trwa nadal. Wtedy pozostają inne tryby przewidziane przez Kodeks pracy, na przykład wypowiedzenie umowy albo rozwiązanie bez wypowiedzenia, jeśli zachodzą ustawowe przesłanki.

Z tego powodu pismo z prośbą o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie jest jeszcze gotowym porozumieniem. To dopiero oferta. Skutek pojawia się dopiero wtedy, gdy druga strona ją zaakceptuje, najlepiej w tej samej treści dokumentu albo w osobnym, jednoznacznym potwierdzeniu.

Porozumienie stron a zasiłek dla bezrobotnych

Przy zakończeniu umowy za porozumieniem stron warto myśleć nie tylko o dacie odejścia z firmy, ale też o skutkach po rejestracji w urzędzie pracy. Dla wielu pracowników to jeden z ważniejszych praktycznych wątków.

Jeżeli bezrobotny spełnia warunki do nabycia prawa do zasiłku, ale przed rejestracją w PUP rozwiązał ostatni stosunek pracy (lub stosunek służbowy) na mocy porozumienia stron, to zasiłek przysługuje dopiero po 90 dniach od dnia zarejestrowania się w PUP. Odroczenia tego nie stosuje się, jeżeli porozumienie stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania albo z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Dlatego przy redagowaniu porozumienia warto zastanowić się, czy istnieje istotny powód zakończenia współpracy, który powinien zostać opisany w dokumencie. Nie chodzi o sztuczne dopisywanie przyczyn, ale o wierne odzwierciedlenie stanu faktycznego, jeśli ma on znaczenie dla późniejszych uprawnień pracownika.

Czy można wycofać zgodę na porozumienie stron po podpisaniu?

Po zawarciu porozumienia sprawa zostaje zakończona. Ponieważ jest to czynność dwustronna, jej cofnięcie również wymaga zgody obu stron. Samo jednostronne oświadczenie o zmianie decyzji nie wywołuje skutku.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje jednak, że w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest powołanie się na przepisy o wadach oświadczenia woli, na przykład błąd lub bezprawną groźbę. Nie jest to mechanizm prosty i w praktyce wymaga ostrożnej oceny okoliczności. Sama późniejsza ocena porozumienia jako niekorzystnego nie przesądza jeszcze o możliwości jego unieważnienia.

W tym obszarze mogą pojawić się spory. Jeżeli podnoszone jest, że dokument został podpisany pod presją albo bez pełnej świadomości skutków, sprawa może trafić do sądu pracy. Po stronie pracodawcy i działu HR istotną ochronę stanowi jasna treść dokumentu, spokojny tryb uzgodnień oraz brak presji przy podpisywaniu.

Porozumienie stron w świadectwie pracy - jaki tryb rozwiązania wpisać?

W świadectwie pracy należy wskazać rzeczywisty tryb rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli doszło do zakończenia umowy na mocy porozumienia stron, powinno to zostać odnotowane w treści dokumentu. Nie należy wpisywać wypowiedzenia umowy o pracę wyłącznie dlatego, że ustalony termin zakończenia współpracy jest zbliżony do długości okresu wypowiedzenia.

Jest to pozornie drobny element, jednak ma znaczenie praktyczne. Sposób opisania zakończenia stosunku pracy może wpływać na późniejszą ocenę sprawy przez urząd pracy, nowego pracodawcę lub na ustalenia między stronami, jeżeli dokumenty są analizowane ponownie przy ewentualnym sporze.

Podsumowanie

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron daje dużą elastyczność, bo pozwala zakończyć współpracę w dowolnym terminie i bez automatycznego okresu wypowiedzenia. Ta swoboda działa jednak tylko wtedy, gdy pracownik i pracodawca rzeczywiście uzgodnią wspólne stanowisko. Dobrze sporządzone porozumienie powinno jasno wskazywać strony umowy, termin rozwiązania umowy i dodatkowe ustalenia organizacyjne. W praktyce to wygodny i mało konfliktowy sposób zakończenia stosunku pracy, ale warto pamiętać o skutkach dla zasiłku, świadectwa pracy i późniejszej możliwości wykazania, co dokładnie zostało ustalone.