Składki ZUS dla przedsiębiorców - ile wyniosą w 2026 roku?

Po raz kolejny wraz z nowym rokiem rosną składki ZUS. W 2026 r. łączna kwota składek wynosi 1926,76 zł (suma składek na ubezpieczenia społeczne plus FP/FS (przy założeniu opłacania dobrowolnego chorobowego i stopy wypadkowej 1,67%), bez składki zdrowotnej), a podstawa wynosi 5652 zł (60% prognozowanego wynagrodzenia). Preferencyjne składki oblicza się od 30% płacy minimalnej (1441,80 zł), co daje 456,18 zł miesięcznie. Warto więc wiedzieć, kto i jakie składki musi płacić, jakie są terminy oraz jakie ulgi i wyjątki przewidziano dla przedsiębiorców.

Najważniejsze informacje:

1. Pełne składki ZUS w 2026 r. oblicza się od podstawy 5652 zł (60% prognozowanego wynagrodzenia 9420 zł). Składki społeczne wraz z FP/FS (bez zdrowotnej) wynoszą 1926,76 zł.

2. Preferencyjne składki opierają się na 30% płacy minimalnej (1441,80 zł) i wynoszą 456,18 zł, a przy dobrowolnej rezygnacji z chorobowego – 420,86 zł.

3. Składki zdrowotne różnią się w zależności od formy opodatkowania; minimalna miesięczna składka w roku składkowym 2026 r. to 432,54 zł, a dla ryczałtu są trzy progi (498,35 zł, 830,58 zł lub 1495,04 zł).

4. Terminy opłacania składek i przekazywania dokumentów to: do 5., 15. lub 20. dnia następnego miesiąca (zależnie od rodzaju płatnika).

Czym są składki ZUS i kto je płaci?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych administruje obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnymi, rentowymi i wypadkowymi oraz dobrowolnym chorobowym. Pracodawca rozlicza składki za pracowników, ale finansowanie jest podzielone (m.in. chorobowe finansuje pracownik), a składki „na siebie” opłaca tylko wtedy, gdy sam podlega ubezpieczeniom jako ubezpieczony z danego tytułu. Dodatkową składkę na FP/FS opłaca się co do zasady, gdy miesięczna podstawa emerytalno-rentowa wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie i nie zachodzi ustawowe zwolnienie (np. ze względu na wiek 55/60).

Dla osób zatrudnionych na etacie składki społeczne rozkładają się między pracownika i pracodawcę. W 2026 r. pracodawca finansuje 9,76% na ubezpieczenie emerytalne, 6,5% rentowe , a ponadto w całości finansuje składkę wypadkową według właściwej dla siebie stopy procentowej (np. 1,67% w typowych przypadkach wskazywanych przez ZUS), a pracownik opłaca 9,76% emerytalne, 1,5% rentowe oraz 2,45% chorobowe. Składka zdrowotna w wysokości 9% jest w całości finansowana przez pracownika.

Wysokość składek ZUS w 2026 r.

Pełny składki ZUS – podstawa i stawki

W 2026 r. prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne wynosi 9420 zł. Podstawa wymiaru dla pełnego ZUS-u to 60% tej wartości, czyli 5652 zł. Stawki na poszczególne ubezpieczenia pozostają niezmienione, a wysokość miesięcznych składek (bez ubezpieczenia zdrowotnego) wynosi:

• ubezpieczenie emerytalne (19,52%) – 1103,27 zł,

• ubezpieczenie rentowe (8%) – 452,16 zł,

• ubezpieczenie chorobowe (2,45%, dobrowolne) – 138,47 zł,

• ubezpieczenie wypadkowe (1,67%) – 94,39 zł,

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (2,45%) – 138,47 zł.

Łącznie daje to 1926,76 zł miesięcznie bez składki zdrowotnej. Jeśli przedsiębiorca zrezygnuje z chorobowego, suma spada do 1788,29 zł. Z uwagi na roczną podstawę wymiaru (30‑krotność prognozowanej pensji – 282 600 zł) po jej przekroczeniu nie opłaca się już składek emerytalnych i składek rentowych.

Preferencyjne składki (mały ZUS)

Nowi przedsiębiorcy po zakończeniu ulgi na start mogą przez 24 miesiące korzystać z preferencyjnego ZUS-u. Zgodnie z art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę można zadeklarować nie niżej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. płaca minimalna wynosi 4806 zł, co daje podstawę 1441,80 zł. Miesięczne składki społeczne wynoszą wówczas:

• emerytalna – 281,44 zł;

• rentowa – 115,34 zł;

• chorobowa (dobrowolna) – 35,32 zł;

• wypadkowa – 24,08 zł.

Łącznie daje to 456,18 zł lub 420,86 zł przy rezygnacji z chorobowego. Zakaz korzystania z preferencji dotyczy m.in. osób, które wykonują działalność na rzecz byłego pracodawcy, u którego w bieżącym lub poprzednim roku wykonywały w ramach etatu czynności wchodzące w zakres tej działalności. Ulga ta przysługuje tylko przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia firmy.

Mały ZUS plus

Przedsiębiorcy z przychodem do 120 000 zł rocznie mogą po okresie preferencyjnego ZUS-u skorzystać z ulgi mały ZUS plus. Od 1 stycznia 2026 r. zasady są korzystniejsze – przedsiębiorca może płacić obniżone składki przez 36 miesięcy w każdym 60‑miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Podstawa wymiaru zależy od dochodu z roku poprzedniego i musi mieścić się między 30% płacy minimalnej a 60% prognozowanego wynagrodzenia. W małym ZUS plus wysokość składek jest powiązana z dochodem z poprzedniego roku, ale przedsiębiorcy muszą pamiętać o corocznej weryfikacji dochodów i złożeniu odpowiednich zgłoszeń.

Składka zdrowotna i forma opodatkowania

Reforma Polskiego Ładu zmieniła zasady ustalania składki zdrowotnej. W roku składkowym 2026 r. (luty 2026 - styczeń 2027) minimalna wysokość miesięcznej podstawy to 4806 zł, dlatego nawet przy stracie przedsiębiorca zapłaci 432,54 zł (9% tej kwoty).

• Skala podatkowa (12/32%) – składka zdrowotna wynosi 9% dochodu i nie może być niższa niż 432,54 zł.

• Podatek liniowy (19%) – składka to 4,9% dochodu, lecz również nie mniej niż 432,54 zł.

• Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – przedsiębiorcy płacą 9% podstawy zależnej od progu przychodów: do 60 000 zł rocznie 498,35 zł miesięcznie, od 60 000 do 300 000 zł – 830,58 zł, powyżej 300 000 zł – 1495,04 zł.

• Karta podatkowa – zdrowotne to 9% płacy minimalnej; w 2026 r. daje to 432,54 zł.

Składkę zdrowotną można podatkowo rozliczyć przy liniowym, ryczałcie i karcie (w określonych limitach/zasadach), natomiast na skali co do zasady nie ma takiego odliczenia.

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy

Fundusz Pracy finansuje m.in. zasiłki dla bezrobotnych, a Solidarnościowy wspiera osoby z niepełnosprawnościami. Obowiązek FP u przedsiębiorcy zależy m.in. od tego, czy jego miesięczna podstawa emerytalno-rentowa osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie; przy małym ZUS plus nie ma automatycznego zwolnienia. Co do zasady FP/FS opłaca się za pracowników spełniających warunki ustawowe (m.in. przy podstawie co najmniej równej minimalnemu wynagrodzeniu), z uwzględnieniem przewidzianych zwolnień.

Ulga na start i inne zwolnienia

Zanim przedsiębiorca zacznie płacić pełne składki społeczne, może skorzystać z ulgi na start. Przez pierwsze sześć miesięcy prowadzenia jednoosobowej działalności (pod warunkiem że nie świadczy usług dla byłego pracodawcy) opłaca się wyłącznie składkę zdrowotną. Po upływie ulgi na start rozpoczyna się okres preferencyjnych składek, a następnie – jeśli spełnione zostaną kryteria dochodowe – mały ZUS plus.

Przedsiębiorca może też dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego – warto je rozważyć, bo daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i świadczenia rehabilitacyjnego. Spóźnienie z zapłatą składek nie powoduje automatycznego ustania dobrowolnego chorobowego przedsiębiorcy (inne warunki mogą wpływać na prawo do świadczeń).

Terminy płatności i konsekwencje nieterminowego opłacania składek

Obecnie obowiązują trzy terminy opłacania składek i przekazywania dokumentów: do 5. dnia miesiąca dla jednostek i zakładów budżetowych, do 15. dnia dla płatników z osobowością prawną (np. spółki z o.o., spółdzielnie, fundacje) oraz do 20. dnia dla pozostałych, czyli osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i spółek osobowych.

Nieopłacenie składek w terminie skutkuje naliczeniem odsetek (od 4 grudnia 2025 r. stawka odsetek wynosi 11% rocznie) oraz możliwością nałożenia dodatkowej opłaty w wysokości do 100% zaległych składek. ZUS może także wpisać przymusową hipotekę na nieruchomości przedsiębiorcy lub przeprowadzić egzekucję z majątku. W przypadku trudności finansowych warto złożyć wniosek o odroczenie płatności lub rozłożenie składek na raty. Przy wniosku złożonym po terminie ZUS naliczy odsetki do dnia złożenia wniosku, a w razie odroczenia zamiast dalszych odsetek pobierze opłatę prolongacyjną naliczaną od dnia następnego po terminie płatności do dnia odroczenia włącznie.

Praktyczne przykłady obliczeń

Przykład 1 – przedsiębiorca na pełnym ZUS

Pan Adam prowadzi działalność gospodarczą od kilku lat i nie korzysta z ulg. Jego składki społeczne w 2026 r. oblicza się od podstawy 5652 zł. Decyduje się na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Miesięczne składki społeczne wynoszą 1103,27 zł (emerytalna) + 452,16 zł (rentowa) + 138,47 zł (chorobowa) + 94,39 zł (wypadkowa) + 138,47 zł (Fundusz Pracy i Solidarnościowy) = 1926,76 zł. Do tego dolicza składkę zdrowotną, która przy opodatkowaniu liniowym wyniesie 4,9% dochodu, ale nie mniej niż 432,54 zł. Łączne obciążenie przekroczy więc 2350 zł miesięcznie.

Przykład 2 – przedsiębiorczyni korzystająca z preferencyjnych składek

Pani Beata założyła firmę w 2025 r. i po 6‑miesięcznej uldze na start zaczęła opłacać preferencyjne składki ZUS. W 2026 r. jej podstawa wynosi 1441,80 zł. Płaci składkę emerytalną 281,44 zł, rentową 115,34 zł, chorobową 35,32 zł i wypadkową 24,08 zł. Wybiera dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, więc jej składki społeczne to 456,18 zł miesięcznie. Do tego dolicza zdrowotne 432,54 zł, więc łączne obciążenie wynosi 888,72 zł miesięcznie.

Przykład 3 – mały ZUS plus

Pan Jan miał w 2025 r. przychody 90 000 zł i dochód 30 000 zł. Od stycznia 2026 r. zgłasza się do małego ZUS plus. Na podstawie dochodu z poprzedniego roku ZUS wylicza mu podstawę 2500 zł (wartość mieści się między 30% płacy minimalnej a 60% prognozowanego wynagrodzenia). Jego składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oblicza się jak przy pełnym ZUS-ie, ale od obniżonej podstawy (2500 zł). Dzięki temu miesięczne składki społeczne spadają do około 850 zł. Składkę zdrowotną ustala jako 9% dochodu w skali podatkowej, jednak nie mniej niż 432,54 zł.

Podsumowanie

Składki ZUS w 2026 r. są wyższe niż rok wcześniej, a pełne ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorcy wynoszą 1926,76 zł przy podstawie 5652 zł. Preferencyjna podstawa 1441,80 zł pozwala zmniejszyć obciążenia do 456,18 zł miesięcznie, a w ramach małego ZUS plus można przez 36 miesięcy płacić składki od jeszcze niższej podstawy. Oprócz składek społecznych przedsiębiorcy muszą pamiętać o zdrowotnej – w 2026 r. minimalnie 432,54 zł – oraz o terminach 5., 15. i 20. dnia miesiąca. Opóźnienia grożą odsetkami i sankcjami, dlatego warto korzystać z narzędzi, które przypominają o płatnościach i ułatwiają ewidencję czasu pracy.