Ile można być na L4? Limity zwolnienia lekarskiego w 2026 r.

Na L4 można pobierać świadczenia chorobowe zwykle przez 182 dni w ramach jednego okresu zasiłkowego, a w przypadku ciąży lub gdy niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą nawet przez 270 dni. Po wyczerpaniu tego limitu możliwe jest jeszcze świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie daje szansę na odzyskanie zdolności do pracy.

Najważniejsze informacje

1. 182 dni to standardowy maksymalny okres pobierania świadczeń za niezdolność do pracy, a 270 dni obowiązuje w ciąży i przy gruźlicy.
2. Pracownik najpierw otrzymuje wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy.
3. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową.
4. Do jednego okresu zasiłkowego mogą wliczać się także wcześniejsze okresy choroby, ale sposób liczenia zależy od długości przerwy i wyjątków przewidzianych w ustawie.
5. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego można starać się o świadczenie rehabilitacyjne na okres do 12 miesięcy.
6. Długie L4 nie daje pełnej ochrony przed zakończeniem umowy, bo w określonych sytuacjach pracodawca może rozwiązać umowę na podstawie przepisów Kodeksu pracy.

Jak długo może trwać L4 i przez jaki czas przysługują świadczenia?

Pytanie o długość L4 obejmuje dwie odrębne kwestie: czas trwania niezdolności do pracy oraz okres, za który można otrzymywać świadczenia chorobowe. Zwolnienie lekarskie może być wystawiane przez kolejne okresy, jeżeli stan zdrowia nadal uzasadnia niezdolność do pracy. Nie oznacza to jednak, że przez cały czas trwania zwolnienia zachowuje się prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego. Świadczenia te przysługują w granicach jednego okresu zasiłkowego, który wynosi 182 dni.

Jeżeli niezdolność do pracy przypada w czasie ciąży albo została spowodowana gruźlicą, okres ten może wynosić do 270 dni. Limit nie jest liczony osobno dla każdego roku kalendarzowego. Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się pod koniec roku i trwa po jego zakończeniu, okres zasiłkowy nie rozpoczyna się automatycznie od nowa 1 stycznia.

Kiedy przysługuje wynagrodzenie chorobowe, a kiedy zasiłek chorobowy?

Przy ustalaniu, jakie świadczenie przysługuje pracownikowi za okres niezdolności do pracy i z jakiego źródła jest ono finansowane, znaczenie mają m.in.:

• długość absencji,
• wiek pracownika,
• przyczyna niezdolności do pracy.

W przypadku niezdolności do pracy niepowiązanej z wypadkiem przy pracy ani chorobą zawodową prawo do wynagrodzenia chorobowego powstaje po upływie 30-dniowego okresu wyczekiwania właściwego dla obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Do okresu tego zalicza się również wcześniejsze okresy ubezpieczenia na zasadach określonych w ustawie, w szczególności gdy przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana jedną z ustawowo wskazanych okoliczności. W przypadkach wymienionych w ustawie prawo do świadczenia przysługuje bez okresu wyczekiwania.

Wynagrodzenie chorobowe jest finansowane ze środków pracodawcy i przysługuje łącznie za:

• 33 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym,
• 14 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym – w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat.

Krótszy, 14-dniowy limit stosuje się od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym ukończono 50 lat.

Po wykorzystaniu odpowiedniego limitu za dalszy okres niezdolności do pracy przysługuje zasiłek chorobowy, wypłacany przez ZUS albo płatnika składek zobowiązanego do wypłaty zasiłków. Jeżeli 31 grudnia pracownik pobiera już zasiłek chorobowy, jest on wypłacany również od 1 stycznia – do zakończenia tej nieprzerwanej niezdolności do pracy.

Inne zasady obowiązują w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy, niezależnie od okresu ubezpieczenia, i nie poprzedza go wynagrodzenie chorobowe, jednak prawo do niego może zostać wyłączone w przypadkach określonych w ustawie.

Jak oblicza się okres zasiłkowy i które zwolnienia się do niego wlicza?

Przy ustalaniu wykorzystanego okresu zasiłkowego uwzględnia się nie tylko aktualne zwolnienie lekarskie, lecz także wcześniejsze okresy niezdolności do pracy. Obowiązują następujące zasady: 

1. Nieprzerwana niezdolność do pracy – wszystkie następujące po sobie okresy niezdolności do pracy wlicza się do jednego okresu zasiłkowego. 
2. Przerwa nieprzekraczająca 60 dni – wcześniejsze okresy niezdolności do pracy również wlicza się do tego samego okresu zasiłkowego, niezależnie od przyczyny kolejnej choroby. 
3. Przerwa przekraczająca 60 dni – po takiej przerwie rozpoczyna się co do zasady nowy okres zasiłkowy.  
4. Niezdolność do pracy w czasie ciąży – jeżeli po przerwie nieprzekraczającej 60 dni niezdolność do pracy wystąpi w trakcie ciąży, okresów przypadających przed przerwą nie wlicza się do nowego okresu zasiłkowego.  
5. Okresy bez wypłaty świadczenia – niektóre okresy, za które nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy, nadal wlicza się do okresu zasiłkowego. Dotyczy to między innymi niezdolności spowodowanej nadużyciem alkoholu, okresu objętego sfałszowanym zwolnieniem oraz zwolnienia wykorzystywanego niezgodnie z jego celem.

Zmiana rodzaju choroby lub rozpoznania medycznego nie powoduje więc rozpoczęcia nowego okresu zasiłkowego, jeżeli przerwa między okresami niezdolności do pracy nie przekroczyła 60 dni.

Co można zrobić po wykorzystaniu 182 lub 270 dni okresu zasiłkowego?

Jeżeli po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie rehabilitacyjne może przysługiwać osobie nadal niezdolnej do pracy po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy i nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do świadczenia.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, ale nie dłużej niż przez 12 miesięcy. O jego przyznaniu decyduje ZUS, natomiast samo świadczenie wypłaca ZUS albo uprawniony płatnik składek. Duże znaczenie ma dokumentacja medyczna, opis stanu zdrowia pracownika, zaświadczenie od lekarza prowadzącego oraz ocena lekarza orzecznika, który wydaje orzeczenie.

W praktyce wniosek warto złożyć odpowiednio wcześnie. ZUS zaleca złożenie go co najmniej 6 tygodni przed końcem okresu, przez który można pobierać zasiłek chorobowy. To ważne, bo przy długim leczeniu łatwo przegapić moment przejścia między jednym świadczeniem a drugim.

Ile wynosi świadczenie rehabilitacyjne i od czego zależy jego wysokość?

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego zależy od rodzaju ubezpieczenia, z którego jest ono wypłacane. Świadczenie rehabilitacyjne wynosi:

• 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy,
• 75% tej podstawy za pozostały okres,
• 100% tej podstawy, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.

Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia wypadkowego, przysługujące z tytułu wypadku przy pracy albo choroby zawodowej, wynosi 100% podstawy wymiaru przez cały okres jego pobierania.

Czy zasiłek chorobowy przysługuje po ustaniu zatrudnienia?

Osobnym przypadkiem jest niezdolność do pracy po ustaniu zatrudnienia albo sytuacja, w której choroba zaczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia, ale trwa dalej po jego zakończeniu.

ZUS potwierdza, że zasiłek chorobowy może przysługiwać także po ustaniu ubezpieczenia chorobowego. Trzeba jednak odróżnić dwa warianty. Pierwszy to choroba rozpoczęta jeszcze w trakcie zatrudnienia, która trwa dalej bez przerwy. Drugi to choroba, która pojawia się już po ustaniu tytułu ubezpieczenia.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała już po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, zasiłek może przysługiwać, gdy rozpoczęła się w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni. W przypadku niektórych chorób ujawniających się z opóźnieniem termin ten wynosi 3 miesiące. Zasiłek nie przysługuje, jeżeli zachodzi jedna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do świadczenia.

Trzeba też pamiętać, że za okres po ustaniu ubezpieczenia zasiłek chorobowy przysługuje zasadniczo nie dłużej niż przez 91 dni. Ten krótszy limit nie dotyczy jednak m.in. ciąży i gruźlicy. Dlatego odpowiedź na pytanie, ile można być na L4 po rozwiązaniu umowy, bywa inna niż w czasie trwania zatrudnienia.

Czy zwolnienie lekarskie od psychiatry liczy się inaczej?

W samym limicie świadczeń nie ma osobnego, uprzywilejowanego okresu dla osób, które mają zwolnienie od psychiatry. Takie L4 wchodzi do zasad ogólnych tak samo jak inne zwolnienia i wpływa na liczenie okresu zasiłkowego.

Różnica praktyczna może dotyczyć możliwości objęcia zaświadczeniem okresu poprzedzającego badanie. Zwolnienie lekarskie może obejmować nie więcej niż 3 dni poprzedzające dzień badania, jeżeli jego wyniki wskazują, że ubezpieczony niewątpliwie był w tym okresie niezdolny do pracy. Lekarz psychiatra może objąć zwolnieniem okres wcześniejszy niż 3 dni przed badaniem wyłącznie w razie stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania. Nie oznacza to jednak odrębnego limitu okresu zasiłkowego - zwolnienie wystawione przez psychiatrę podlega tym samym limitom 182 albo 270 dni, zależnie od ustawowych przesłanek.

Z punktu widzenia pracodawcy najważniejsze jest więc nie to, jaki specjalista wystawił dokument, lecz to, czy zwolnienie lekarskie zostało wystawione prawidłowo i jak wpływa ono na łączny czas niezdolności do pracy.

Kiedy można rozwiązać umowę z pracownikiem przebywającym na L4?

Samo zwolnienie lekarskie nie zapewnia pracownikowi bezwzględnej ochrony przed rozwiązaniem umowy o pracę. W czasie usprawiedliwionej nieobecności z powodu choroby pracodawca nie może wypowiedzieć umowy, dopóki nie upłynie ustawowy okres ochronny. Zakaz ten nie obowiązuje w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Po upływie okresu ochronnego pracodawca może, po spełnieniu ustawowych warunków, rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Nie może tego jednak zrobić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności.

Długość ochrony przed rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy, przyczyny niezdolności do pracy oraz prawa do świadczenia rehabilitacyjnego:  

1. Zatrudnienie krótsze niż 6 miesięcy - ochrona trwa przez pierwsze 3 miesiące niezdolności do pracy, chyba że została ona spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. 
2. Zatrudnienie trwające co najmniej 6 miesięcy - ochrona obejmuje okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego. 
3. Wypadek przy pracy lub choroba zawodowa - stosuje się dłuższy okres ochronny niezależnie od stażu pracy u danego pracodawcy. 
4. Świadczenie rehabilitacyjne - w przypadku pracownika zatrudnionego u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo niezdolnego do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej ochrona trwa także przez pierwsze 3 miesiące pobierania tego świadczenia.
5. Wniosek oczekujący na rozpatrzenie - rozwiązanie umowy przed wydaniem rozstrzygnięcia wiąże się z ryzykiem, ponieważ późniejsze przyznanie świadczenia może oznaczać, że umowę rozwiązano jeszcze w okresie ochronnym.

Jakie obowiązki trzeba spełnić przed powrotem do pracy po długim L4?

Długie zwolnienie lekarskie ma jeszcze jeden ważny skutek praktyczny. Jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, przed dopuszczeniem pracownika do pracy trzeba wykonać kontrolne badania lekarskie.

To obowiązek wynikający z przepisów BHP. Badania mają sprawdzić, czy po chorobie pracownik jest zdolny do wykonywania obowiązków zawodowych na dotychczasowym stanowisku. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku.

Jak w praktyce liczy się okres zasiłkowy?

Przykład 1.

Pracownica była na L4 przez 90 dni z powodu problemów ortopedycznych, wróciła do pracy na miesiąc, a potem dostała kolejne zwolnienie lekarskie na 40 dni po operacji. Ponieważ przerwa między kolejnymi zwolnieniami lekarskimi wynosi mniej niż 60 dni, ZUS co do zasady zaliczy te okresy do jednego limitu.

Przykład 2.

Pracownica zakończyła wcześniejsze zwolnienie, po kilkutygodniowej przerwie wróciła do pracy, a następnie w czasie ciąży ponownie stała się niezdolna do pracy. W takiej sytuacji wcześniejsze okresy sprzed przerwy nie są automatycznie doliczane do tego samego okresu zasiłkowego, bo ustawa przewiduje dla tego wariantu wyjątek.

Praktyczne wskazówki dla pracownika i pracodawcy

Przy dłuższej niezdolności do pracy istotne jest kontrolowanie wykorzystanego okresu zasiłkowego, wymaganych terminów oraz formalności związanych z wypłatą świadczeń i powrotem do pracy.

Po stronie pracownika: 

1. Należy sprawdzać łączną liczbę dni wliczanych do okresu zasiłkowego, a nie tylko czas trwania aktualnego zwolnienia lekarskiego.
2. Należy uwzględniać wcześniejsze okresy niezdolności do pracy, które mogą zostać wliczone do tego samego okresu zasiłkowego.
3. W przypadku dalszej niezdolności do pracy należy odpowiednio wcześnie skompletować dokumenty potrzebne do ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne.
4. Należy pozostawać w kontakcie z lekarzem prowadzącym w zakresie dalszego leczenia i dokumentacji medycznej.  

Po stronie pracodawcy:

1. Należy prawidłowo ustalać i rozliczać okres wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłku chorobowego.
2. Należy monitorować długość nieobecności oraz wpływ wcześniejszych okresów choroby na bieżący okres zasiłkowy.
3. Należy odpowiednio organizować zastępstwa i przygotować formalności związane z powrotem do pracy.
4. Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni należy skierować pracownika na badania kontrolne przed dopuszczeniem go do pracy.

Podsumowanie

Maksymalny czas pobierania świadczeń chorobowych na L4 wynosi standardowo 182 dni, natomiast w przypadku ciąży lub gruźlicy okres ten ulega wydłużeniu do 270 dni, a po jego wykorzystaniu możliwe jest jeszcze świadczenie rehabilitacyjne. Trzeba też pamiętać, że o długości ochrony finansowej decyduje sposób liczenia okresu zasiłkowego, wcześniejsze okresy choroby, sytuacja po ustaniu zatrudnienia i to, czy pracownik ma rokowania na odzyskanie zdolności do pracy.