Składka zdrowotna – jak ją poprawnie obliczyć w 2026 roku?

Składka zdrowotna finansuje świadczenia NFZ. Od 1 lutego 2026 r. zmieniła się minimalna podstawa (rok składkowy) dla rozliczających się wg dochodu (skala/podatek liniowy), natomiast dla ryczałtu i karty podatkowej podstawy/kwoty składki są określone odpowiednio od 1 stycznia 2026 r. (ryczałt) i na rok podatkowy 1.01–31.12.2026 (karta). Zasady naliczania zależą od formy opodatkowania.

Najważniejsze informacje:

1. Rok składkowy trwa od 1 lutego 2026 do 31 stycznia 2027 r., a minimalna podstawa wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł).

2. Przedsiębiorcy na skali podatkowej płacą 9 % dochodu, a podatnicy na podatku liniowym - 4,9 %, ale składka nie może być niższa niż 432,54 zł.

3. Ryczałtowcy opłacają składkę zdrowotną według progów: 60 %, 100 % lub 180 % przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r.

4. Osoby współpracujące płacą składkę od 75 % przeciętnego wynagrodzenia, a karta podatkowa bazuje na minimalnym wynagrodzeniu.

5. Liniowcy mogą odliczyć od dochodu do 14 100 zł zapłaconej składki, ryczałtowcy 50 %, karta podatkowa 19 %; skala podatkowa nie przewiduje odliczenia.

Składka zdrowotna – definicja i kogo obejmuje

Składka zdrowotna to obowiązkowa opłata finansująca świadczenia opieki zdrowotnej. Ubezpieczeniu podlegają osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą oraz określonych osób prowadzących ją w formach wymienionych w przepisach (np. jednoosobowych spółek). Reformy Polskiego Ładu uzależniły wysokość wymiaru składki zdrowotnej od sumy dochodu lub przychodu, dlatego obliczenia różnią się w zależności od formy opodatkowania.

Rok składkowy, stawki i podstawy – co zmienia się w 2026 r.

Rok składkowy w obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym trwa od 1 lutego do 31 stycznia następnego roku. Od lutego 2026 r. minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki wynosi 4 806 zł, czyli 100 % minimalnego wynagrodzenia, co daje minimalną składkę zdrowotną 432,54 zł. W styczniu podstawa była niższa (3 499,50 zł × 9 % = 314,96 zł). GUS podał, że przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. wyniosło 9 228,64 zł. Ta kwota służy do ustalania progów ryczałtu i podstawy dla osób bez przychodu.

Obliczanie składki zdrowotnej w różnych formach opodatkowania

Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne zależy od tego, jak przedsiębiorca opodatkowuje działalność gospodarczą. Przepisy wyznaczają minimalną podstawę 4 806 zł i określają stawki 9 % lub 4,9 % (dotyczy wyłącznie przedsiębiorców na podatku liniowym).

Skala podatkowa: obliczanie składki zdrowotnej

Podstawa to dochód z poprzedniego miesiąca pomniejszony o koszty i opłacone składki społeczne. Składka zdrowotna wynosi 9 % tej podstawy, ale nie mniej niż 432,54 zł. Podatnicy rozliczający się wg skali nie mogą odliczać składki od podatku.

Podatek liniowy: 4,9 % i limit odliczenia

W podatku liniowym podstawa jest ustalana tak samo jak przy skali, lecz stawka składki to 4,9 %. Minimalna składka zdrowotna również wynosi 432,54 zł. Przedsiębiorcy mogą odliczyć od dochodu zapłacone składki, ale nie więcej niż 14 100 zł w 2026 r.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych: progi przychodów i składka

W ryczałcie próg (60/300 tys. zł) ustala się według przychodów z działalności gospodarczej osiągniętych od początku roku kalendarzowego (w rozumieniu ustawy o ryczałcie), a składkę płaci się od odpowiadającej im podstawy. Ustawa przewiduje trzy progi:

• przychody do 60 000 zł – podstawa 60 % przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału (9 228,64 zł); składka 498,35 zł miesięcznie,

• przychody 60 000–300 000 zł – podstawa 100 % przeciętnego wynagrodzenia; składka 830,58 zł,

• przychody powyżej 300 000 zł – podstawa 180 % przeciętnego wynagrodzenia; składka 1 495,04 zł.

Jeśli od początku roku kalendarzowego przychód wynosi 0 zł, podatnik jest w progu do 60 000 zł i płaci składkę od podstawy 60% przeciętnego wynagrodzenia. Ryczałtowcy mogą pomniejszyć przychód o 50 % zapłaconych składek.

Karta podatkowa i działalność bez przychodów

W karcie podatkowej podstawa składki równa jest minimalnemu wynagrodzeniu (4 806 zł), co oznacza składkę 432,54 zł. Podatek można pomniejszyć o 19 % zapłaconej składki. Podstawa 9 228,64 zł (składka 830,58 zł) dotyczy prowadzących działalność gospodarczą bez przychodów, a wspólnicy spółek rozliczający się „na zasadach ogólnych” liczą składkę według zasad właściwych dla tej formy opodatkowania (a 9 228,64 zł tylko gdy spełniają przesłankę braku przychodów).

Osoby współpracujące i kilka działalności

Ubezpieczenie zdrowotne osób współpracujących podstawowo wynosi 75 % przeciętnego wynagrodzenia; w 2026 r. to 6 921,48 zł, a składka 622,93 zł. Przy kilku działalnościach składkę ustala się według reguł zbiegu: w części przypadków sumuje się dochody/przychody, a w innych opłaca się ją odrębnie od każdego rodzaju działalności – zależnie od tytułów i formy rozliczeń.

Składka zdrowotna a odliczenia od podatku

Odliczenie zapłaconej składki zależy od formy opodatkowania. W skali podatkowej odliczenie nie przysługuje. W podatku liniowym można odliczyć zapłacone składki do kwoty 14 100 zł w roku, natomiast w ryczałcie przedsiębiorca pomniejsza przychód o 50 % zapłaconych składek. Karta pozwala obniżyć podatek zryczałtowany o 19 % zapłaconej składki. Aby skorzystać z odliczeń i nie przekroczyć limitów, niezbędna jest dokładna dokumentacja zapłaconych składek.

Przykłady praktyczne obliczenia składki zdrowotnej

Przykład 1 – skala podatkowa. Pani Anna w styczniu 2026 r. osiągnęła 7 000 zł dochodu. Podstawa za luty to 7 000 zł, więc miesięczna składka zdrowotna wynosi 9 % × 7 000 zł = 630 zł. To więcej niż 432,54 zł, dlatego opłaca 630 zł i nie odlicza jej od podatku.

Przykład 2 – ryczałt. Pan Wojtek w 2025 r. uzyskał przychód 120 000 zł, a od początku 2026 r. - 65 000 zł. Przychód mieści się w przedziale 60 000–300 000 zł, więc składki ustala się na podstawie przychodów narastająco od początku 2026 r. Składka miesięczna wynosi 830,58 zł, a Wojtek może odliczyć 50 % zapłaconych składek od przychodu.

Podsumowanie

Miesięczna składka zdrowotna w 2026 r. jest wyższa niż rok wcześniej – minimalna podstawa wymiaru składki to 4 806 zł, a składka 432,54 zł. Sposób wyliczenia zależy od formy opodatkowania:

• skala podatkowa – 9 % dochodu, bez odliczenia;

• podatek liniowy – 4,9 % dochodu z odliczeniem do 14 100 zł;

• ryczałt – stawka 9 % ustalonej podstawy, a próg zależy od poziomu przychodów;

• karta podatkowa – stała podstawa 4 806 zł i odliczenie 19 % składki.

Osoby współpracujące płacą od 75 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dbałość o dokumentację i korzystanie z narzędzi informatycznych pomaga uniknąć błędów.