Praca zdalna – czy jest uregulowana w Kodeksie Pracy?

Praca zdalna została określona w ustawie COVID-owej z 2020 r. Zgodnie z nią jest ona wykonywana w charakterze incydentalnym oraz przez czas, który wytyczył pracodawca. Jednak niebawem wszystko się zmieni – z dniem 1 stycznia 2022 r. w Kodeksie Pracy pojawią się zapisy, które uregulują sytuację prawną pracy zdalnej. Jedną z największych zmian, będzie opracowanie jej definicji prawnej. Dzięki tym zmianom praca zdalna zastąpi w Kodeksie Pracy pojęcie telepracy, która zawarta była w art. 675 § 1 Kodeksu pracy. To z kolei sprawia, że praca zdalna może być już wykonywana nie tylko na czas oznaczony. Poniżej podpowiadamy, co to praca zdalna oraz do kiedy obowiązuje.

Praca zdalna – co to znaczy?

Praca we trybie home office powoli staje się już pewnym standardem. Do puli profesji, które mogą być wykonywane z domu, dołącza coraz więcej zawodów. Zgodnie z dłuższymi zapowiedziami rządu, doszło również do zmian w Kodeksie Pracy. W świetle prawa jest to więc praca poza miejscem zatrudnienia. Musi to być jednak miejsce wskazane przez pracownika i w całości uzgodnione z pracodawcą. Praca zdalna podlega również tym samym regulacjom, co praca wykonywana z miejsca zatrudnienia. W praktyce więc oznacza to, że dotyczą jej te same regulacje prawne w sprawie pracy w niedziele i święta. Może ona mieć również charakter tymczasowy lub stały. Od czego to zależy i do kiedy praca zdalna może być wykonywana? 

Praca zdalna – do kiedy obowiązuje?

O tym, do kiedy praca zdalna może być wykonywana, zastanawia się wiele osób. Zgodnie z obowiązującymi przepisami:

  • Praca zdalna może być stale lub częściowo wykonywana poza miejscem zatrudnienia na okres ustalony przez pracownika i jego pracodawcę. Może trwać maksymalnie przez 180 dni w roku;
  • Może zostać wyznaczona na polecenie pracodawcy, w obliczu zaistnienia wyjątkowych sytuacji, np. zagrożenia epidemicznego. W tym wypadku praca zdalna trwać aż do 3 miesięcy po odwołaniu stanu wyjątkowego. Pracodawca może wysłać pracownika do pracy z domu również w wyniku niemożności zapewnienia pracownikowi warunków do pracy, zgodnych z przepisami BHP.
  • Dopuszczalna praca zdalna, która może potrwać maksimum 12 dni w roku.

Co to jest dopuszczalna praca zdalna?

Dopuszczalna praca zdalna to praca wykonywana "na żądanie” pracownika. Oznacza to, że zamiast urlopu na żądanie, może on poprosić swojego pracodawcę o możliwość pracy w trybie home office. Zgodnie z prawem pracownikowi każdego roku przysługuje 12 dni, które może przepracować w trybie zdalnym.

Czy można monitorować pracę zdalną pracowników?

efektywności i organizacji pracy zdalnej z domu pisaliśmy już w poprzednim artykule. Zgodnie z przepisami pracownik ma obowiązek udokumentowania ewidencji wykonanych w ramach pracy czynności – z uwzględnieniem dokładnej daty oraz godziny. Przepisy nie określają jednak w jasny sposób, jak pracodawca może monitorować pracę swojego pracownika. Pracodawca ma jednak prawo do monitorowania:

  • Wykonywania obowiązków przez pracownika;
  • W celu konserwacji, inwentaryzacji, serwisowania lub naprawy sprzętu, który powierzono pracownikowi;
  • Znajomości przepisów BHP.

Monitorowanie pracy zdalnej – jak powinno przebiegać?

Pracodawca nie może przeprowadzać kontroli swojego pracownika w dowolnie wybranym przez siebie czasie. Czas i miejsce kontroli powinny zostać ustalone obustronnie – co najmniej na 2 tygodnie przed planowaną kontrolą. Kontrola powinna dotyczyć jedynie czynności związanych z wykonywaną pracą. Monitoring dotyczy najczęściej poczty elektronicznej pracownika, nie może on jednak w żaden sposób naruszać jego prywatność.

Praca zdalna – jak uregulować pracę z domu?

Pracownik pracujący w trybie zdalnym ma obowiązek udokumentowania czasu pracy oraz obowiązków, których dopełnił. Niezbędne w tym celu okazują się narzędzia do rejestracji czasu pracy. Bardzo przydatnym narzędziem staje się także korzystanie z tradycyjnych metod, takich jak papierowe harmonogramy czasu pracy w formie tabelki Excel. Osoba pracująca z domu musi również mieć świadomość tego, że jej praca przebiega wedle identycznych zasad jak w przypadku pracy w miejscu zatrudnienia. Oznacza to więc, że np. w celu uzyskania urlopu także musi ona złożyć wniosek. Różnica polega na tym, że składanie wniosków odbywa się w inny sposób – za pomocą elektronicznych wniosków urlopowych

Praca zdalna – czy należy się ekwiwalent?

Dotychczas obowiązkiem pracodawcy było jedynie zapewnienie sprzętu niezbędnego pracownikom do pracy w trybie home office. Wszystko wskazuje na to, że niebawem zmieni się to na lepsze i osoby pracujące zdalnie, będą mogły ubiegać się o przyznanie ekwiwalentu. Zgodnie z zapowiadanymi zmianami w Kodeksie Pracy, w trakcie home office pracownik będzie mógł ubiegać się o zwrot kosztów energii i opłat za Internet. Wysokość ekwiwalentu będzie ustalana na podstawie rozmowy z pracownikiem w taki sposób by, kwota ta mogła pokryć wszelkie koszty, związane z pracą zdalną z domu. 

Jakie są podstawowe zasady wykonywania pracy zdalnej?

Aby móc wykonywać pracę zdalną, należy spełnić kilka warunków. Są to:

  • Konieczność dostarczenia pracownikowi sprzętu niezbędnego do wykonywania powierzonych mu obowiązków. Z kolei pracownik zobowiązuje się do korzystania ze służbowego sprzętu w celach związanych jedynie z pracą;
  • Rzetelne wywiązywanie się z obowiązków przez pracownika – również pod względem miejsca wykonywania pracy zdalnej. Musi być ono wcześniej uzgodnione i zatwierdzone przez pracodawcę;
  • Posiadanie przez pracownika odpowiednich warunków mieszkaniowych do podjęcia pracy zdalnej;
  • W ramach wykonywanej z domu pracy, pracownik otrzymuje normalne wynagrodzenie za pracę – o ile nie jest to niemożliwe do zrealizowania w pracy zdalnej;
  • Pracodawca może w każdej chwili przywrócić pracownika do pracy w miejscu zatrudnienia.

Praca zdalna – jakie są jej wady i zalety?

Zastanawiasz się nad tym, jak wygląda praca zdalna programisty? Wbrew pozorom praca na home office niesie ze sobą wiele plusów i minusów. Dla wielu pracodawców możliwość ta sprawia, że firma może pozwolić sobie na zatrudnienie osób, które mieszkają z dala od siedziby zakładu pracy. W dodatku pracodawca może również wpłynąć na ograniczenie kosztów, związanych z zapewnieniem pracownikowi miejsca pracy. Z kolei dla pracownika praca zdalna jest wygodnym rozwiązaniem – zwłaszcza w przypadku, gdy do firmy trzeba dojeżdżać. Pracownik może zaoszczędzić nie tylko na czasie, ale i wydatkach związanych np. z jedzeniem na mieście. Ogromną zmianą na plus dla pracowników zdalnych jest również przyznanie ekwiwalentu za pracę zdalną, co rozwiązuje problem opłat za prąd i Internet. To z kolei zdaniem niektórych pracodawców jest jednak dla nich dość sporym minusem. Największe wyzwanie stanowi jednak kwestię zaufania. Ograniczona kontrola nad pracownikiem sprawia, że nigdy nie wiadomo, czym w danym czasie może zajmować się pracownik. Z kolei samodyscyplina i zaangażowanie w trakcie pracy zdalnej stanowi największe wyzwanie dla osób, które pracują z domu.

Praca zdalna – jak zarabiać bez wychodzenia z domu?

Na końcu warto również wspomnieć o tym, jak można zarabiać z domu. Na szczęście ofert pracy zdalnej na rynku nie brakuje. Wystarczy jedynie wiedzieć, czego szukać.

Praca zdalna – jakie zawody jej podlegają?

Wśród najczęściej wykonywanych zdalnie zawodów królują:

  • Specjalista IT, WEB designer, grafik komputerowy itp.;
  • Copywriter, dziennikarz redakcji lub portalu internetowego, osoba zajmująca się korektą tekstów;
  • Ankieter online;
  • Tłumacz;
  • Korepetytor, nauczyciel;
  • Ekspert od Social Media Marketing.

W rzeczywistości jednak, dzięki postępowi technologicznemu, praca zdalna staje się coraz bardziej popularna również i w wielu innych branżach. Najlepszym tego dowodem jest opieka zdrowotna, która od jakiegoś czasu jest już dostępna w sieci.