Uzupełniający urlop macierzyński dla rodziców wcześniaków

Uzupełniający urlop macierzyński to dodatkowe uprawnienie urlopowe dla rodziców dzieci, które przysługuje bezpośrednio po urlopie macierzyńskim albo po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego (gdy hospitalizacja miała miejsce po przyjęciu dziecka na wychowanie)..Dla porodu po ukończeniu 37. tygodnia ciąży urlop przysługuje, jeżeli pobyt dziecka w szpitalu po porodzie trwa co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy dzień tego pobytu przypada od 5. do 28. dnia po porodzie.. Przysługuje on pracownikom w wymiarze do 8 lub 15 tygodni. Wymiar i prawo do urlopu zależą od tygodnia ciąży oraz (w części przypadków) masy urodzeniowej, a w przypadku porodu po 37. tygodniu, urlop przysługuje za tygodnie hospitalizacji przypadające od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie, przy spełnieniu warunku 2 kolejnych dni (pierwszy 5–28 doba).

Najważniejsze informacje

1. Wymiar dodatkowego wolnego zależy od czasu pobytu dziecka w szpitalu oraz momentu porodu, wynosząc maksymalnie 15 tygodni dla dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub z masą nie większą niż 1000 g.

2. Wniosek o udzielenie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego należy złożyć w formie papierowej lub elektronicznej w terminie co najmniej 21 dni przed zakończeniem korzystania z urlopu macierzyńskiego lub (odpowiednio) urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

3. Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru świadczenia.

4. Nowe przepisy wynikają ze zmian w Kodeksie pracy, które weszły w życie w marcu 2025 roku, znacząco rozszerzając ochronę trwałości stosunku pracy rodziców hospitalizowanych noworodków.

Nowelizacja Kodeksu pracy a sytuacja rodziców wcześniaków

System ubezpieczeń społecznych w Polsce przeszedł istotną ewolucję, aby lepiej odpowiadać na potrzeby rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji zdrowotnej po narodzinach dziecka. Kluczowym momentem była zmiana Kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła pojęcie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.

Przed wprowadzeniem tych zmian rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie często wykorzystywali znaczną część podstawowego urlopu macierzyńskiego na pobyt dziecka w szpitalu. Powodowało to, że po powrocie niemowlęcia do domu, czas przeznaczony na opiekę i budowanie więzi był drastycznie skrócony. Nowe przepisy mają na celu "oddanie" tego czasu rodzicom, uznając, że opieka nad dzieckiem w warunkach szpitalnych różni się od opieki domowej.

Kto może skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego?

Uprawnienie to nie jest powszechne dla każdego rodzica, lecz ściśle powiązane z medycznymi przesłankami dotyczącymi noworodka. Uzupełniający urlop macierzyński przysługuje pracownikom (matce bądź ojcu wychowującemu dziecko, jak również pracownikowi korzystającemu z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, jeżeli pobyt dziecka w szpitalu miał miejsce po przyjęciu dziecka na wychowanie) w przypadku urodzenia dziecka wymagającego szczególnej opieki medycznej zaraz po przyjściu na świat.

Główne kryteria obejmują tydzień ciąży, (w części przypadków) masa urodzeniowa oraz warunki i okres hospitalizacji dziecka po porodzie. Przepisy wyróżniają dwie grupy beneficjentów. Do pierwszej należą rodzice dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g. Druga grupa to rodzice dzieci urodzonych po 28. tygodniu, ale przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży oraz z masą większą niż 1000 g, o ile dziecko wymagało hospitalizacji.

Warto zaznaczyć, że prawo to przysługuje również w przypadku urodzenia dwojga dzieci, trojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie. Przy porodzie mnogim wymiar ustala się, uwzględniając wagę dziecka o najniższej masie urodzeniowej oraz okres hospitalizacji dziecka najdłużej hospitalizowanego.

Uzupełniający urlop macierzyński - ile wynosi?

Ustalanie wymiaru uzupełniającego urlopu macierzyńskiego opiera się na prostym przeliczniku: za każdy tydzień hospitalizacji wyłącznie w granicach ustawowych: do 15. lub do 8. tygodnia po porodzie (z sumowaniem okresów i zaokrągleniem w górę). Przy obliczeniach przyjmuje się, że niepełny tydzień zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia.

Maksymalny wymiar uzupełniającego urlopu macierzyńskiego wynosi:

• do 15 tygodni – dla rodziców dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub o masie nie większej niż 1000 g, jeśli hospitalizacja trwała odpowiednio długo,

• do 8 tygodni – dla dzieci urodzonych po ukończeniu 28. tygodnia i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży warunkiem jest masa urodzeniowa większa niż 1000 g (a wymiar zależy od pobytu w szpitalu do upływu 8. tygodnia po porodzie).

Uzupełniający urlop jest udzielany jednorazowo, bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, a przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego. Jest to niezwykle istotne z punktu widzenia ciągłości wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

1. Pracownica albo pracownik - ojciec wychowujący dziecko ma prawo bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego - w przypadku urodzenia dziecka:

1) przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g - w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15. tygodnia po porodzie;

2) po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g - w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8. tygodnia po porodzie;

3) po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie - w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.

Art. 180 ^2, Kodeks pracy

Jak złożyć wniosek o uzupełniający urlop macierzyński - termin i dokumenty

Aby pracodawca mógł udzielić wolnego, pracownik musi dopełnić formalności w określonym terminie. Wniosek o uzupełniający urlop macierzyński należy złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym zakończeniem urlopu macierzyńskiego. Termin ten jest wiążący zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy, który ma obowiązek uwzględnić poprawnie złożony dokument.

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie ze szpitala oraz oświadczenie w sprawie niewykorzystywania (braku zamiaru korzystania) uzupełniającego urlopu / odpowiadającego mu zasiłku przez drugiego rodzica. Dokument ten powinien precyzyjnie określać okres hospitalizacji, co stanowi podstawę do wyliczenia przysługującego wymiaru tygodni. W przypadku braku takiego zaświadczenia, pracodawca nie ma podstawy prawnej do udzielenia urlopu w tym trybie.

Przedsiębiorcy korzystający z systemów takich jak ewidencja czasu pracy w inEwi mogą z łatwością wprowadzić te dane do systemu, co pozwala na automatyczne monitorowanie terminów i generowanie raportów dla celów kadrowo-płacowych. Dzięki temu proces przebiega płynnie, a firma unika ryzyka błędu przy ustalaniu daty powrotu pracownika do obowiązków służbowych.

Przykład 1

Pani Anna urodziła córkę w 30. tygodniu ciąży (masa 1400 g). Dziecko przebywało w szpitalu przez 6 tygodni od dnia porodu. Pani Anna przebywała w tym czasie na urlopie macierzyńskim.

W tej sytuacji Pani Anna ma prawo do 6 tygodni uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Ponieważ 6 tygodni hospitalizacji mieści się w limicie 8 tygodni przewidzianym dla tej grupy, otrzyma ona pełny wymiar odpowiadający czasowi pobytu dziecka w placówce medycznej. Po zakończeniu 20 tygodni podstawowego urlopu macierzyńskiego (w przypadku urodzenia jednego dziecka), Pani Anna rozpocznie 6-tygodniowy uzupełniający urlop, a dopiero po nim będzie mogła skorzystać z urlopu rodzicielskiego.

Gdyby dziecko Pani Anny przebywało w szpitalu 6 tygodni i 2 dni, wymiar ten zostałby zaokrąglony do 7 pełnych tygodni, zgodnie z zasadą korzyści dla pracownika.

Zasiłek macierzyński za okres uzupełniający

Kwestia finansowa jest kluczowa dla budżetu młodych rodziców. Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński za każdy tydzień dodatkowego wolnego. Co istotne, wysokość tego świadczenia wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.

Oznacza to, że rodzic nie traci finansowo na przedłużeniu okresu opieki. Jest to rozwiązanie korzystniejsze niż standardowy urlop rodzicielski, gdzie stawka procentowa bywa niższa w zależności od terminu złożenia wniosku. Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w tym zakresie są wypłacane na tych samych zasadach co zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego, co upraszcza procedury księgowe w firmie.

Warto również wspomnieć o ochronie trwałości stosunku pracy. Ochrona przed wypowiedzeniem obejmuje okres od dnia złożenia wniosku o uzupełniający urlop macierzyński (z regułą 21 dni) do dnia zakończenia tego urlopu, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

Podsumowanie

Wprowadzenie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego to istotny krok w stronę wsparcia rodziców dzieci przedwcześnie urodzonych. Przepisy te pozwalają na realne wydłużenie czasu opieki domowej o okres, który noworodek musiał spędzić w szpitalu. Dla pracodawców kluczowe jest zrozumienie zasad obliczania wymiaru tego urlopu – opartego na tygodniach hospitalizacji – oraz pilnowanie 21-dniowego terminu składania wniosków przez pracowników. Prawidłowa ewidencja tych nieobecności i terminowe rozliczanie zasiłków macierzyńskich stanowią fundament zgodnej z prawem polityki kadrowej w nowoczesnym przedsiębiorstwie.