Windykacja należności w firmie

Windykacja należności obejmuje działania podejmowane przez wierzyciela, aby uzyskać zapłatę od dłużnika. Może zakończyć się dobrowolną spłatą długu, postępowaniem sądowym lub egzekucją. Ten przewodnik pomoże przedsiębiorcom uporządkować proces windykacji, potrzebne dokumenty, koszty oraz dostępne sposoby odzyskiwania pieniędzy.

Najważniejsze informacje

1. Skuteczna windykacja należności zaczyna się od sprawdzenia podstawy roszczenia, terminu płatności, dokumentów i przedawnienia.
2. Windykacja polubowna ma na celu uzyskanie dobrowolnej spłaty poprzez przypomnienia, wezwanie do zapłaty i negocjacje.
3. Postępowanie sądowe może doprowadzić do uzyskania nakazu zapłaty lub wyroku, a tytuł wykonawczy otwiera drogę do egzekucji komorniczej.
4. Nie każda sprawa przechodzi przez wszystkie etapy, ponieważ zapłata lub ugoda mogą zakończyć proces wcześniej.

Co to jest windykacja należności?

Windykacja należności to zorganizowany proces dochodzenia wymagalnej wierzytelności od osoby lub podmiotu zobowiązanego do zapłaty. Obejmuje ocenę roszczenia, kontakt z dłużnikiem, próbę zawarcia porozumienia, dochodzenie zapłaty przed sądem oraz wykonanie uzyskanego tytułu.

Pojęcie windykacji długów ma charakter praktyczny i nie oznacza jednej procedury uregulowanej w jednym akcie prawnym. Podstawą poszczególnych działań są przepisy dotyczące zobowiązań, postępowania cywilnego, kosztów, egzekucji, ochrony konsumentów oraz udostępniania informacji gospodarczych.

Celem windykacji jest uzyskanie należnego świadczenia za pomocą środków dostosowanych do etapu sprawy i zgodnych z obowiązującymi przepisami.

Jak przebiega proces windykacji?

Proces windykacji można podzielić na trzy główne etapy. Taki podział pokazuje, jak może rozwijać się sprawa, ale nie oznacza, że każda z nich musi przejść przez wszystkie etapy.

Windykacja miękka skupia się na dobrowolnym uregulowaniu długu. Określenie „windykacja twarda” odnosi się natomiast do bardziej zdecydowanych działań sądowych i egzekucyjnych. Są to pojęcia praktyczne, a nie ustawowe tryby postępowania.

Od czego rozpocząć windykację należności?

Windykację należności warto rozpocząć krok po kroku:

1. Przeanalizować dokumenty.
   Należy ustalić strony zobowiązania, podstawę i wysokość należności, termin płatności, wykonanie świadczenia przez wierzyciela, dokonane wpłaty, należne odsetki oraz treść wcześniejszej korespondencji.
2. Zweryfikować materiał dowodowy.
   W sprawach rozpoznawanych według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych dokumenty mają szczególne znaczenie. Sąd może dopuścić dowód z zeznań świadków jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych albo w razie ich braku nadal pozostają niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ograniczenie to nie ma jednak zastosowania, jeżeli sprawa jest rozpoznawana z pominięciem przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych na skutek skutecznego wniosku uprawnionej strony, czyli strony niebędącej przedsiębiorcą albo przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną.
3. Sprawdzić, czy upłynął termin płatności.
   Monitoring należności pozwala zauważyć opóźnienie bezpośrednio po jego upływie.
4. Wyjaśnić przyczynę braku płatności.
   Można wówczas zweryfikować ewentualne zastrzeżenia kontrahenta i rozpocząć windykację polubowną.
5. Podjąć działania przed upływem terminu przedawnienia.
   Wczesna reakcja pomaga zachować możliwość dochodzenia należności, nie gwarantuje jednak odzyskania długu, ponieważ rezultat zależy również od zasadności roszczenia, zachowania dłużnika i jego sytuacji majątkowej.

Na czym polega windykacja polubowna?

Windykacja polubowna ma doprowadzić do zapłaty bez stosowania przymusu państwowego. Może obejmować przypomnienie o fakturze, kontakt telefoniczny, korespondencję elektroniczną, wezwanie do zapłaty oraz negocjacje dotyczące terminu lub sposobu spłaty długu.

Przedsiębiorca może zacząć od krótkiego przypomnienia. Bardziej formalną formą kontaktu jest monit przypominający o obowiązku zapłaty. Jeśli takie działania nie przyniosą efektu, kolejnym krokiem może być wysłanie wezwania do zapłaty, które jednoznacznie określa roszczenie i termin jego uregulowania.

Windykator może kontaktować się z dłużnikiem i prowadzić negocjacje, ale nie ma uprawnień do samodzielnego zajęcia jego rachunku bankowego ani innych składników majątku. Zajęcie może nastąpić w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez właściwy organ na podstawie tytułu wykonawczego albo w postępowaniu zabezpieczającym, jeżeli zostało udzielone odpowiednie zabezpieczenie. W postępowaniu zabezpieczającym roszczenie pieniężne może zostać zabezpieczone między innymi przez zajęcie ruchomości, wynagrodzenia, wierzytelności z rachunku bankowego lub innych wierzytelności i praw majątkowych. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym od chwili wydania stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności.

Windykacja polubowna może ograniczyć koszty i pomóc w zachowaniu relacji biznesowych. Jej rezultat zależy jednak od reakcji dłużnika, jakości dokumentacji oraz możliwości wypracowania realnych warunków spłaty. Nie można więc z góry określić jej skuteczności ani zagwarantować, że będzie najszybszym sposobem odzyskania należności.

Co powinno poprzedzać wezwanie do zapłaty?

Przed wysłaniem wezwania należy sprawdzić, czy roszczenie istnieje, jaka jest jego wysokość oraz czy nie zostało już w całości lub w części uregulowane. Należy również ustalić termin spełnienia świadczenia. Jeżeli termin nie został określony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika. W szczególnych przypadkach wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia mimo wcześniej zastrzeżonego terminu, w szczególności gdy dłużnik stał się niewypłacalny albo zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu wskutek okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Trzeba także sprawdzić dane dłużnika, dokumenty stanowiące podstawę roszczenia, dokonane wpłaty oraz prawidłowość obliczenia ewentualnych odsetek.

Wezwanie do zapłaty powinno pozwalać odbiorcy jednoznacznie ustalić:

• kto dochodzi zapłaty,
• od kogo dochodzona jest zapłata,
• z jakiego tytułu wynika należność,
• jaka jest wysokość żądanej kwoty,
• kiedy upłynął termin płatności,
• na jaki rachunek bankowy należy dokonać zapłaty,
• w jakim dodatkowym terminie należy uregulować dług,
• jakie zgodne z prawem kroki wierzyciel rozważa po bezskutecznym upływie terminu.

Wysłanie wezwania w sposób, który pozwala potwierdzić jego treść i doręczenie, może mieć znaczenie dowodowe. Potwierdzenie odbioru nie przesądza o zasadności roszczenia, ale ułatwia wykazanie, że dłużnik otrzymał konkretne żądanie.

Nieprawidłowe lub nieprecyzyjne wezwanie może utrudnić identyfikację długu i dalsze dochodzenie należności. Samo wysłanie wezwania zasadniczo nie przerywa biegu przedawnienia.

Jeśli spełnione są warunki ustawowe, wierzyciel może przekazać informację o zobowiązaniu do biura informacji gospodarczej. Wymaga to między innymi przestrzegania zasad dotyczących wysokości i wymagalności zobowiązania, uprzedniego ostrzeżenia dłużnika oraz braku przeszkód wskazanych w ustawie. Warunki różnią się w zależności od tego, czy dłużnikiem jest konsument, czy podmiot niebędący konsumentem.

Odsetki i koszty odzyskiwania należności

W razie opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, niezależnie od tego, czy poniósł szkodę oraz czy dłużnik ponosi odpowiedzialność za przyczynę opóźnienia. Przy braku określenia stopy odsetek za opóźnienie należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Wierzytelność oprocentowana według stopy wyższej uprawnia jednak wierzyciela do żądania odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy, z zastrzeżeniem ustawowego limitu odsetek maksymalnych za opóźnienie. W transakcjach handlowych objętych przepisami o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom stosuje się szczególne zasady dotyczące odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych.

W transakcjach handlowych wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, ale nie otrzymał zapłaty w terminie, może przysługiwać rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Ustawa określa jej wysokość jako równowartość:

• 40 euro, gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 zł,
• 70 euro, gdy wartość świadczenia jest wyższa niż 5000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,
• 100 euro, gdy wartość świadczenia wynosi co najmniej 50 000 zł.

Poza tą rekompensatą można dochodzić uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności w części przekraczającej jej wysokość. Zasady te dotyczą transakcji handlowych spełniających warunki ustawowe, a nie każdej wierzytelności.

Windykacja samodzielna czy firma windykacyjna?

Samodzielna windykacja pozwala wierzycielowi zachować kontrolę nad kontaktem z kontrahentem i ograniczyć wydatki na usługi zewnętrzne. Wymaga jednak czasu, właściwie przygotowanej dokumentacji oraz znajomości terminów i procedur.

Firma windykacyjna może prowadzić działania zmierzające do odzyskania należności na rzecz wierzyciela albo nabyć od niego wierzytelność. Są to dwa odrębne rozwiązania:

• przy zleceniu windykacji wierzyciel zachowuje wierzytelność, a firma windykacyjna prowadzi uzgodnione działania na jego rzecz, w granicach zawartej umowy i udzielonego jej umocowania,
• przy cesji wierzyciel przenosi wierzytelność na nabywcę.

Co do zasady przelew wierzytelności jest możliwy bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwiają się temu ustawa, zastrzeżenie umowne lub właściwość zobowiązania. Jeżeli jednak wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, zgodnie z którym przelew wymaga zgody dłużnika, jest skuteczne wobec nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o nim wiedział. Szczególne zasady dotyczą niektórych transakcji handlowych: jeżeli wierzycielem jest mikro-, mały lub średni przedsiębiorca, a dłużnikiem duży przedsiębiorca, umowne wyłączenie lub ograniczenie prawa do przeniesienia wierzytelności staje się bezskuteczne, gdy zapłata nie nastąpiła w terminie określonym w umowie, a jeżeli terminu nie określono – od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Reguły tej nie stosuje się, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny. Nie stosuje się jej także do transakcji handlowych zawartych przed 24 stycznia 2023 r. ani do transakcji zawartych w wyniku postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wszczętych przed tą datą.

Przed wyborem usługodawcy warto sprawdzić:

• zakres powierzonych mu czynności i udzielonego umocowania,
• sposób rozliczenia,
• zasady kontaktu z dłużnikiem,
• reguły ochrony danych,
• ponoszenia kosztów.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, wierzyciela może reprezentować osoba uprawniona do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego, w szczególności adwokat lub radca prawny.

Alternatywą dla dalszego samodzielnego dochodzenia zapłaty może być sprzedaż długu firmie, która zajmuje się nabywaniem wierzytelności. Cena sprzedaży nie musi odpowiadać nominalnej wartości długu, dlatego decyzja powinna uwzględniać jakość roszczenia, ryzyko, czas i przewidywane koszty dalszych działań.

Czym różni się windykacja B2B od B2C?

Windykacja B2B dotyczy należności między przedsiębiorcami. W takich sprawach zastosowanie mogą mieć przepisy o transakcjach handlowych, postępowaniu w sprawach gospodarczych oraz rekompensacie za koszty odzyskiwania należności.

Windykacja B2C polega na dochodzeniu należności od konsumenta. Przedsiębiorca powinien uwzględnić przepisy chroniące konsumentów, w tym zakaz stosowania praktyk naruszających ich zbiorowe interesy. Kontakt z dłużnikiem nie może przybierać formy nękania, zastraszania ani wywierania niedopuszczalnej presji.

Samo istnienie długu nie uprawnia wierzyciela ani firmy windykacyjnej do stosowania dowolnych metod jego odzyskiwania.

Przedawnienie a odzyskiwanie długów

Upływ terminu przedawnienia nie powoduje automatycznego wygaśnięcia roszczenia. Po jego upływie dłużnik może jednak uchylić się od zaspokojenia roszczenia, chyba że zrzeknie się korzystania z zarzutu przedawnienia. W przypadku roszczenia przeciwko konsumentowi po upływie terminu przedawnienia zasadniczo nie można domagać się jego zaspokojenia. Należy jednak uwzględnić ustawowy wyjątek, który pozwala sądowi w szczególnych przypadkach nie uwzględnić upływu tego terminu.

Ogólny termin przedawnienia wynosi sześć lat. W przypadku roszczeń o świadczenia okresowe oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi zasadniczo trzy lata, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. Termin przedawnienia kończy się zwykle w ostatnim dniu roku kalendarzowego, chyba że jest krótszy niż dwa lata.

Złożenie pozwu może przerwać bieg przedawnienia, jeżeli jest czynnością podjętą przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. W czasie postępowania wszczętego taką czynnością jego bieg nie rozpoczyna się jednak ponownie aż do zakończenia tego postępowania.

Jak przebiega windykacja sądowa?

Windykacja sądowa przebiega etapami.

Krok 1. Przygotowanie i złożenie pozwu o zapłatę

Pozew powinien spełniać wymagania stawiane pismom procesowym, zawierać dokładnie określone żądanie, opis istotnych faktów oraz informację o dacie wymagalności roszczenia.

Krok 2. Rozpoznanie sprawy we właściwym trybie

Sprawa o zapłatę może zostać rozpoznana w postępowaniu upominawczym, a jeżeli powód zgłosi w pozwie wniosek o wydanie nakazu zapłaty i zostaną spełnione ustawowe warunki – także w postępowaniu nakazowym. Jeżeli nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty, sąd co do zasady rozpoznaje sprawę według przepisów ogólnych lub w postępowaniu odrębnym właściwym dla danej sprawy, chyba że przepisy przewidują inny skutek. W elektronicznym postępowaniu upominawczym brak podstaw do wydania nakazu zapłaty prowadzi do umorzenia postępowania.

W przypadku roszczeń pieniężnych powód może również skorzystać z elektronicznego postępowania upominawczego prowadzonego przez e-sąd, jeżeli spełnione są warunki rozpoznania sprawy w tym postępowaniu.

Krok 3. Wydanie nakazu zapłaty

Sąd może wydać nakaz zapłaty. W postępowaniu upominawczym pozwany powinien w terminie wskazanym w nakazie zaspokoić roszczenie albo wnieść sprzeciw. Jeśli nakaz doręczono pozwanemu w Polsce, termin wynosi dwa tygodnie. W przypadku doręczenia poza Polską zastosowanie mogą mieć dłuższe terminy przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego.

Krok 4. Ewentualne zakwestionowanie nakazu

W postępowaniu nakazowym środkiem zaskarżenia są zarzuty, a nie sprzeciw. Również w tym przypadku termin zależy od miejsca doręczenia nakazu.

Krok 5. Uzyskanie rozstrzygnięcia mogącego stanowić podstawę egzekucji

Celem etapu sądowego jest uzyskanie rozstrzygnięcia, które po spełnieniu odpowiednich warunków może stać się podstawą egzekucji. Tytułem wykonawczym jest zasadniczo tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Czas trwania sprawy sądowej zależy między innymi od trybu postępowania, reakcji pozwanego, zakresu sporu, liczby dowodów, obciążenia sądu oraz przebiegu doręczeń. Nie można więc zagwarantować zakończenia windykacji sądowej w określonej liczbie miesięcy.

Kto ponosi koszty postępowania sądowego?

Koszty postępowania sądowego mogą obciążać różne strony na różnych etapach sprawy:

• Osoba kierująca sprawę do sądu musi uwzględnić opłatę od pozwu i ewentualne dalsze wydatki, na przykład koszt opinii biegłego. Wysokość opłaty zależy od rodzaju sprawy, wartości przedmiotu sporu oraz przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Strona przegrywająca powinna zgodnie z ogólną zasadą, na żądanie przeciwnika, zwrócić mu koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
• O ostatecznym rozliczeniu kosztów decyduje sąd, uwzględniając wynik oraz przebieg konkretnej sprawy.

W praktyce wierzyciel zwykle musi więc najpierw ponieść koszty potrzebne do wszczęcia postępowania, ale po wygranej może uzyskać orzeczenie o ich zwrocie. Korzystne rozstrzygnięcie nie gwarantuje jednak faktycznego odzyskania tych kwot, jeśli dłużnik nie ma majątku pozwalającego na wykonanie orzeczenia.

Szczegółowa analiza opłat, wydatków i zasad rozliczania kosztów sprawy sądowej pozwala lepiej ocenić ekonomiczną zasadność złożenia pozwu.

Kiedy zaczyna się postępowanie egzekucyjne?

Postępowanie egzekucyjne wszczyna się zasadniczo na wniosek złożony właściwemu sądowi lub komornikowi. W tym celu należy:

1. Złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do właściwego sądu lub komornika.
2. Dołączyć tytuł wykonawczy. Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy funkcjonujący w systemie teleinformatycznym, do wniosku składanego poza tym systemem dołącza się dokument uzyskany z systemu, umożliwiający organowi egzekucyjnemu weryfikację istnienia i treści tytułu, natomiast we wniosku składanym za pośrednictwem systemu wskazuje się ten tytuł. Gdy z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, do wniosku należy dodatkowo dołączyć dokument potwierdzający przerwanie biegu przedawnienia. Brak takiego dokumentu powoduje odmowę wszczęcia egzekucji bez wezwania wierzyciela do uzupełnienia braków, z wyjątkiem przypadku przedawnienia odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu wykonawczego.
3. Określić świadczenie, które ma zostać spełnione.
4. Ewentualnie wskazać sposoby egzekucji. Wierzyciel nie musi wskazywać sposobów egzekucji, ponieważ wniosek o jej wszczęcie umożliwia zastosowanie wszystkich dopuszczalnych sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Skierowanie egzekucji do nieruchomości dłużnika oraz składników jego majątku, do których odpowiednio stosuje się przepisy o egzekucji z nieruchomości, jest możliwe tylko na wniosek wierzyciela. Wierzyciel może również wskazać wybrane sposoby egzekucji. Organ egzekucyjny stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika

Komornik może prowadzić egzekucję między innymi z rachunku bankowego, wynagrodzenia, wierzytelności, ruchomości oraz nieruchomości. Zakres dozwolonych czynności, a także wyłączenia i ograniczenia egzekucji, wynikają z przepisów.

Egzekucja komornicza jest etapem przymusowego wykonania obowiązku i wymaga tytułu wykonawczego. Sama faktura lub wezwanie do zapłaty nie wystarczą do zajęcia majątku.

W toku postępowania należy współpracować z komornikiem, przekazywać posiadane informacje i odpowiadać na wezwania. Jeżeli czynności podjęte przez komornika z urzędu na podstawie art. 801 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie pozwolą ustalić majątku wystarczającego do zaspokojenia świadczenia, można zlecić komornikowi odpłatne poszukiwanie majątku dłużnika.

Celowe koszty egzekucji obciążają dłużnika na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego i przepisach o kosztach komorniczych. W toku sprawy może jednak powstać obowiązek uiszczenia zaliczek lub poniesienia określonych opłat przez wierzyciela. Ostateczne rozliczenie zależy od rodzaju czynności, wyniku egzekucji i podstawy jej zakończenia.

Sprzedaż składników majątku w toku egzekucji może odbyć się w drodze licytacji. Zasady udziału przedsiębiorcy w licytacjach komorniczych i nabywania wystawionego majątku są odrębnym zagadnieniem od dochodzenia własnej wierzytelności.

Co zrobić, gdy dłużnik wyzbywa się majątku?

Samo podejrzenie, że dłużnik ukrywa lub przenosi majątek, nie uprawnia wierzyciela do samodzielnego zajęcia jego rzeczy. W takiej sytuacji należy:

1. Zabezpieczyć dostępne informacje dotyczące działań dłużnika.
2. Rozważyć środki prawne odpowiednie do sytuacji.
3. Sprawdzić możliwość zastosowania skargi pauliańskiej.

Zastosowanie tego rozwiązania wymaga ustalenia między innymi, czy doszło do pokrzywdzenia wierzyciela, oraz zbadania stanu świadomości dłużnika i osoby trzeciej w zakresie wymaganym przez Kodeks cywilny. Znaczenie mają również domniemania ustawowe i termin na wystąpienie z żądaniem. Dlatego przed podjęciem decyzji warto sprawdzić, kiedy skarga pauliańska może pomóc w odzyskaniu należności.

Jeżeli dłużnik jest niewypłacalny, zastosowanie mogą mieć również przepisy prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Ogłoszenie upadłości wpływa na sposób dochodzenia wierzytelności, dlatego dalsze działania powinny uwzględniać rodzaj postępowania oraz terminy obowiązujące wierzycieli.

Jak wygląda windykacja międzynarodowa?

Windykacja międzynarodowa wymaga ustalenia prawa właściwego, jurysdykcji, miejsca doręczenia dokumentów oraz zasad uznawania i wykonywania orzeczeń. Znaczenie mają postanowienia umowy, miejsce prowadzenia działalności przez strony oraz państwo, w którym znajduje się majątek dłużnika.

W sprawach transgranicznych w Unii Europejskiej można w odpowiednich przypadkach skorzystać z europejskiego nakazu zapłaty. Procedura ta ma zastosowanie do roszczeń pieniężnych o określonej wysokości, które są wymagalne w chwili złożenia pozwu, w sprawach cywilnych i handlowych o charakterze transgranicznym. Nie ma ona zastosowania do Danii ani do kategorii spraw wyłączonych z zakresu tej procedury. Pozwany może wnieść sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie postępowanie jest co do zasady dalej prowadzone według właściwej procedury, chyba że powód wyraźnie zażądał zakończenia postępowania w takim przypadku.

Jeżeli spełnione są warunki wydania europejskiego nakazu zapłaty, sąd wydaje go tak szybko, jak to możliwe, zwykle w terminie 30 dni od wniesienia pozwu. Do tego okresu nie wlicza się czasu, który zajęły powodowi uzupełnienie, poprawienie lub zmiana pozwu. Pozwany może wnieść sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty w terminie 30 dni od doręczenia mu nakazu. W przypadku wniesienia sprzeciwu w terminie dalszy sposób rozpoznania sprawy zależy od zasad właściwych dla tego postępowania oraz od stanowiska powoda wyrażonego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Termin 30 dni przewidziany na wydanie europejskiego nakazu zapłaty nie oznacza więc, że w tym czasie zakończy się całe postępowanie.

Poza Unią Europejską nie istnieje jeden uniwersalny tryb odzyskiwania należności. W sprawach dotyczących dłużników ze Stanów Zjednoczonych trzeba uwzględnić właściwość sądów, prawo stanowe lub federalne, zasady doręczeń oraz możliwość uznania i wykonania orzeczenia w konkretnym stanie. Każda taka sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Podsumowanie

Skuteczna windykacja długów wymaga odpowiednio wczesnej reakcji i dokładnej oceny roszczenia. Najpierw należy zabezpieczyć dokumenty, sprawdzić podstawę i wysokość roszczenia, termin jego spełnienia oraz przedawnienie, a następnie dobrać dalsze działania do okoliczności sprawy, zachowania dłużnika i wartości należności. Windykacja polubowna może doprowadzić do zapłaty lub zawarcia ugody bez udziału sądu. Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, wierzyciel może dochodzić roszczenia przed sądem. Do wszczęcia egzekucji komorniczej potrzebna jest odpowiednia podstawa egzekucji, natomiast jeszcze przed egzekucją możliwe jest zabezpieczenie roszczenia, które może obejmować zajęcie określonych składników majątku dłużnika. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym od chwili wydania może stanowić podstawę takiego zabezpieczenia bez konieczności nadawania mu klauzuli wykonalności. Nie każda należność wymaga przejścia przez etap sądowy i egzekucyjny, ponieważ sprawa może zakończyć się wcześniej zapłatą albo porozumieniem stron. Każda decyzja powinna uwzględniać dostępne dowody, terminy, przewidywane koszty oraz realne możliwości odzyskania pieniędzy.

Źródła:

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795
• Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468
• Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
• Ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
• Ustawa z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych
• Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty
• Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń
• Europejski portal „e-Sprawiedliwość” – europejski nakaz zapłaty
• Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – działania windykacyjne a prawa konsumentów