Kwota wolna od podatku – ile wynosi w 2026 roku?

Kwota wolna od podatku to część rocznego dochodu opodatkowanego skalą, która nie podlega daninie. W 2026 r. wynosi ona 30 000 zł, a kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł powoduje, że podatek obliczony według skali dla podstawy do 30 000 zł wynosi 0 zł - mimo że stawka w pierwszym progu nadal wynosi 12% (nie ma „zerowej stawki” w skali). Ustawa o PIT nie definiuje pojęcia „kwota wolna”, ale kwota 30 000 zł jest w niej wskazana wprost w niektórych przepisach np. jako limit przy wniosku o niepobieranie zaliczek. Efekt braku podatku do tej wysokości dochodu wynika z konstrukcji skali podatkowej: podatek w pierwszym progu oblicza się jako 12% podstawy pomniejszone o kwotę zmniejszającą 3 600 zł.

Najważniejsze informacje

1. Kwota wolna od podatku w 2026 r. wynosi 30 000 zł. Mechanizm bazuje na kwocie zmniejszającej podatek 3 600 zł i dotyczy dochodów rozliczanych według skali podatkowej.

2. Pierwszy próg podatkowy to 12 % do 120 000 zł, po przekroczeniu tej granicy stosowana jest stawka 32 % i nie ma dodatkowej kwoty wolnej.

3. Kwota wolna działa tylko przy rozliczeniu według skali podatkowej (PIT-36/PIT-37). Nie dotyczy podatku liniowego, ryczałtu ani dochodów z kapitałów pieniężnych.

4. Małżonkowie rozliczający się wspólnie korzystają podwójnie – limit wzrasta do 60 000 zł, co wynika z zasad skali podatkowej.

Czym jest kwota wolna od podatku i dlaczego nie ma jej w ustawie?

Termin „kwota wolna od podatku” bywa mylący. Ustawa o PIT zawiera wprost kwotę 30 000 zł m.in. jako limit dochodów uprawniający do złożenia u płatnika wniosku o niepobieranie zaliczek. Natomiast „kwota wolna” w potocznym znaczeniu (czyli poziom dochodu, do którego podatek według skali wychodzi 0 zł) wynika z mechanizmu obliczenia podatku w skali: zgodnie z art. 27 ust. 1, w pierwszym przedziale skali podatek oblicza się jako 12% podstawy obliczenia podatku minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł. W efekcie, jeżeli podstawa obliczenia podatku nie przekracza 30 000 zł, obliczony podatek wynosi 0 zł (nie występuje „podatek ujemny”), a przy wyższych dochodach opodatkowanych skalą podatek w pierwszym przedziale odpowiada w praktyce 12% nadwyżki ponad 30 000 zł. Po przekroczeniu 120 000 zł podatek wynosi 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł (kwota zmniejszająca 3 600 zł jest w tej konstrukcji uwzględniana tylko raz).

Kwota zmniejszająca podatek jest określona w ustawie i wynosi 3 600 zł rocznie, czyli 300 zł miesięcznie. Po złożeniu przez pracownika oświadczenia PIT-2 płatnik, przy obliczaniu zaliczki na podatek, pomniejsza ją o wskazaną część kwoty zmniejszającej podatek (1/12, 1/24 albo 1/36), nie więcej jednak niż do wysokości tej zaliczki. Dla osób uzyskujących dochody z różnych źródeł od kilku płatników prawo dopuszcza podzielenie kwoty zmniejszającej podatek na części – np. 150 zł miesięcznie u dwóch płatników. U przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej kwotę zmniejszającą podatek uwzględnia się przy obliczaniu zaliczek na bieżąco (narastająco) od początku roku. Zaliczka w praktyce często wynosi 0 zł do momentu, gdy podatek liczony narastająco przekroczy kwotę zmniejszającą, a nie dlatego, że „pomniejszenie działa dopiero po przekroczeniu 30 000 zł dochodu”.

Aktualna kwota wolna od podatku i skala podatkowa w 2026 r.

Polski Ład od 2022 r. wprowadził stałą kwotę wolną w wysokości 30 000 zł (wcześniej efekt „kwoty wolnej” był degresywny i zależny od dochodu – maksymalnie odpowiadał 8 000 zł tylko przy najniższych podstawach). Od 1 lipca 2022 r. obniżono stawkę w pierwszym progu z 17% do 12%. Od tego czasu obowiązuje ta sama skala podatkowa. Skala podatkowa w 2026 r. (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT):

• 12% – dla podstawy obliczenia podatku do 120 000 zł. Podatek wynosi 12% podstawy minus 3 600 zł (kwota zmniejszająca podatek), co daje efekt podatku 0 zł do 30 000 zł podstawy. 

• 32% – dla nadwyżki ponad 120 000 zł. Podatek wynosi 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł (kwota 10 800 zł uwzględnia jednorazowe zastosowanie kwoty zmniejszającej 3 600 zł). 

Brak kwoty wolnej poza skalą podatkową: „kwota wolna” (w sensie efektu kwoty zmniejszającej) dotyczy tylko dochodów opodatkowanych skalą. Nie stosuje się jej m.in. przy podatku liniowym 19%, ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych ani przy wielu dochodach kapitałowych opodatkowanych odrębnie stawką 19%. 

Czy kwota wolna od podatku dotyczy wszystkich dochodów?

Kwota wolna (realizowana przez kwotę zmniejszającą podatek) ma zastosowanie do dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, w tym m.in. do:

• wynagrodzeń ze stosunku pracy,

• świadczeń emerytalno-rentowych,

• dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych,

• przychodów z działalności wykonywanej osobiście (np. umów zlecenia i umów o dzieło) - o ile są one rozliczane według skali. 

Uwaga (ważny wyjątek): jeżeli spełnione są warunki z ustawy (w szczególności kwota należności z umowy nie przekracza 200 zł oraz umowa jest zawarta z osobą niebędącą pracownikiem płatnika), płatnik pobiera zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% przychodu. Taki przychód nie jest opodatkowany według skali, więc „kwota wolna” (w sensie kwoty zmniejszającej podatek) nie ma tu zastosowania.

Nie stosuje się jej do przychodów/dochodów opodatkowanych w inny sposób niż skala m.in.:

• do przychodów z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28),

• do dochodów z podatku liniowego 19% (PIT-36L),

• do dochodów z kapitałów pieniężnych rozliczanych odrębnie (PIT-38)

• do dochodu ze sprzedaży nieruchomości rozliczanego odrębnie (PIT-39). 

Przychody z praw majątkowych nie zawsze są „poza kwotą wolną” – jeśli są rozliczane według skali (np. typowe honoraria autorskie), kwota wolna ma zastosowanie. Oznacza to, że przy podatku liniowym podatek liczony jest od dochodu od pierwszej złotówki, a przy ryczałcie od przychodu od pierwszej złotówki. Wybór formy opodatkowania powinien więc uwzględniać brak kwoty wolnej w liniówce i ryczałcie oraz zasady rozliczania kosztów i odliczeń.

Podwyższenie drugiego progu i zniżka dla małżonków

Od 2022 r. granica pierwszego przedziału skali podatkowej wynosi 120 000 zł (a stawka 32% dotyczy dopiero nadwyżki ponad tę kwotę), dzięki czemu większa część dochodu jest opodatkowana stawką 12% zamiast 32%. Kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł (dająca w praktyce efekt „kwoty wolnej” 30 000 zł przy skali) jest elementem konstrukcji skali i uwzględnia się ją również przy dochodach przekraczających 120 000 zł, a więc nie jest „ograniczana” po wejściu w drugi przedział skali.

W przypadku wspólnego rozliczenia małżonków (przy spełnieniu warunków ustawowych) ich dochody są sumowane, a następnie dzielone przez 2. Oblicza się podatek od połowy łącznych dochodów i ustala w podwójnej wysokości tak obliczonego podatku. W efekcie w rozliczeniu rocznym działa „podwójna” kwota zmniejszająca podatek (2 × 3 600 zł), co odpowiada potocznemu efektowi „kwoty wolnej” 60 000 zł dla pary. Rozwiązanie to jest szczególnie korzystne, gdy jedno z małżonków nie uzyskuje dochodu lub zarabia znacznie mniej.

Jak stosować kwotę wolną od podatku w praktyce – przykłady

Przykład 1 – przedsiębiorca na skali podatkowej. Pan Adam prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i wybrał rozliczanie według skali podatkowej (PIT‑36). W 2026 r. osiągnął dochód 50 000 zł po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu. Zaliczki na podatek zaczął płacić dopiero po przekroczeniu 30 000 zł, czyli od 20 000 zł (50 000 zł – 30 000 zł). Jego podatek wyniósł: 20 000 zł × 12 % = 2 400 zł. Dzięki kwocie wolnej zapłacił podatek tylko od nadwyżki ponad 30 000 zł.

Przykład 2 – pracownik u kilku płatników. Pani Barbara pracuje na pół etatu w trzech firmach i u każdego otrzymuje wynagrodzenie 2 000 zł brutto. Aby zapobiec pobieraniu zbyt wysokich zaliczek, pani Barbara złożyła oświadczenia PIT‑2 u dwóch pracodawców, w których wskazała, że należy stosować 1/24 kwoty zmniejszającej podatek (150 zł). Trzeci pracodawca nie stosuje kwoty wolnej. Każdy z dwóch płatników obniża jej zaliczkę o 150 zł miesięcznie, dzięki czemu łącznie wykorzystuje pełne 300 zł.

Kiedy kwota wolna od podatku nie przysługuje?

Kwota wolna nie zawsze może być zastosowana. Oto najważniejsze sytuacje:

• Liniowy PIT (19 %) – wybierany często przez przedsiębiorców ze względu na stałą stawkę. Brak kwoty wolnej może sprawić, że przy niższych dochodach podatek liniowy będzie mniej korzystny niż skala.

• Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (PIT‑28) – opodatkowaniu podlega przychód, a nie dochód, dlatego kwota wolna nie występuje.

• Dochody z kapitałów pieniężnych (np. odsetki, dywidendy) oraz z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i udziałów/akcji (np. sprzedaż akcji, zbycie udziałów) są co do zasady opodatkowane stawką 19% i nie korzystają z kwoty wolnej. Podobnie nie stosuje się kwoty wolnej do dochodu ze sprzedaży nieruchomości rozliczanej odrębnie w PIT-39.

• Ulgi i zwolnienia – w niektórych sytuacjach podatek może być obniżany inną preferencją. Przykładowo „zerowy PIT dla młodych” zwalnia z PIT (do limitu) przychody z określonych tytułów uzyskiwane przez osoby do 26. roku życia, a w przypadku emerytur i rent zaliczka na PIT może w praktyce wynosić 0 zł, gdy po obliczeniu podatku pomniejsza się ją o miesięczną część kwoty zmniejszającej. Gdy dana preferencja powoduje, że w rozliczeniu podatek i tak wychodzi 0 zł, kwota wolna nie wpływa już na wysokość podatku.

Planowane zmiany – podwyższenie kwoty wolnej do 60 000 zł

Koalicja rządząca zapowiedziała podwojenie kwoty wolnej do 60 000 zł. Na 2026 r. obowiązują przepisy ustawy o PIT, w których „efekt kwoty wolnej” odpowiada 30 000 zł, a podwyższenie kwoty wolnej do 60 000 zł wymagałoby nowelizacji ustawy o PIT uchwalonej przez parlament. W odpowiedziach Ministerstwa Finansów na pytania/interpelacje wskazywano, że podniesienie kwoty wolnej do 60 000 zł od 2026 r. oznaczałoby ubytek dochodów sektora finansów publicznych rzędu ok. 55,9 mld zł, co istotnie wpływałoby na dochody z PIT. W tym kontekście, według publicznych wypowiedzi kierownictwa MF, taka zmiana nie była planowana do wdrożenia w 2026 r., a ewentualne wprowadzenie w kolejnych latach zależy od decyzji ustawodawcy i możliwości finansów publicznych. Dlatego przedsiębiorcy powinni planować obciążenia podatkowe na podstawie obowiązujących przepisów, dopóki nie zostanie uchwalona odpowiednia zmiana ustawy.

Wpływ kwoty wolnej od podatku na przedsiębiorców i narzędzia do ewidencji

Kwota wolna od podatku ułatwia planowanie płynności finansowej przedsiębiorców, którzy rozliczają się na zasadach ogólnych. Jeżeli przedsiębiorca na skali oblicza zaliczki od bieżącego dochodu (narastająco), w praktyce zaliczka może wynosić 0 zł do momentu, gdy podatek liczony narastająco przekroczy kwotę zmniejszającą 3 600 zł (co odpowiada efektowi braku podatku do ok. 30 000 zł podstawy). Nie dotyczy to zaliczek uproszczonych - w tej formie zaliczki ustala się jako 1/12 podatku z lat poprzednich i mogą być należne od początku roku, niezależnie od bieżącego dochodu. Warto jednak monitorować koszty uzyskania przychodu i regularnie obliczać dochód, aby w porę zapłacić zaliczkę, a także przemyśleć wybór formy opodatkowania – dla niskich dochodów korzystniejsza może być skala z kwotą wolną, natomiast przy wysokich zyskach opłacalny bywa podatek liniowy mimo braku kwoty wolnej.

W codziennej praktyce pomocne są narzędzia wspierające ewidencję przychodów i pracy. Narzędzia do ewidencji czasu pracy i grafików pracy od inEwi integrują się z modułami płacowymi. Dzięki temu przedsiębiorca może łatwiej kontrolować przepracowane godziny, generować listy płac i odpowiednio naliczać zaliczki na PIT z uwzględnieniem kwoty wolnej. Automatyzacja takich procesów pozwala uniknąć błędów i terminowo wywiązywać się z obowiązków wobec urzędu skarbowego.

Podsumowanie

Kwota wolna od podatku jest jednym z kluczowych elementów polskiego systemu PIT. W 2026 r. pozostaje na poziomie 30 000 zł, co przy stawce 12 % daje 3 600 zł kwoty zmniejszającej podatek. Korzystają z niej podatnicy rozliczający się według skali podatkowej. Przedsiębiorcy mogą dzięki niej opóźnić płatność zaliczek, a małżonkowie – podwoić limit. Mechanizm nie ma zastosowania przy podatku liniowym, ryczałcie czy dochodach kapitałowych. Podwyższenie tzw. kwoty wolnej do 60 000 zł wymagałoby nowelizacji ustawy o PIT. Na 2026 r. obowiązująca skala podatkowa nadal przewiduje podatek 12% minus kwotę zmniejszającą 3 600 zł, co daje efekt braku podatku do 30 000 zł podstawy opodatkowania. Dlatego planowanie finansów firm i gospodarstw domowych powinno opierać się na aktualnych przepisach.